Willem Frans Van Kerckhoven

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
(Doorverwezen vanaf Willem Frans van Kerckhoven)
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Colonialist from Mechelen
De Van Kerckhovenstraat vanuit de Leopoldstraat, Mechelen mid-2014

Willem Frans (Guillaume François) Van Kerckhoven werd geboren te Mechelen op 28 januari 1853 en overleed, 39 jaar oud, op 10 augustus 1892 in de Congolese provincie Opper-Uele, vlakbij de Soedanese grens. De plaats van zijn overlijden kreeg daarna de naam Van Kerckhovenville ('Van Kerckhovenstad')[1] maar heet inmiddels Surur. Als nauw medewerker van de Belgische koning Leopold II werd hij beschouwd als één van de eerste Congo-pioniers, bij de Congolezen gekend en gevreesd als "Boula Matendé" of de "Orkaan".[2]

Geschiedenis

Willem Frans Van Kerckhoven had als veertienjarige dienst genomen in het Pauselijk Leger en werd ingelijfd bij het Korps van de Zoeaven. Na zijn terugkeer in België trad hij in dienst van het Belgische leger en vertrok zodus in 1883 voor het eerst naar Afrika. Daar kreeg hij een baantje als bevelhebber in Issanghila (Neder-Congo).[3]

Als opvolger van Camille Coquilhat[4] en districtscommissaris van Leopoldville (1886 – 1890) was Van Kerckhoven voornamelijk berucht voor expedities (de “Grote Arabische Campagne”[5]) in het Noord-Oosten van Congo (Amadi, Surongo, Niangara),[6] uitgevoerd in naam van Leopold II, die zijn gebied wilde uitbreiden met het stroomgebied van de Nijl in het zuiden van Soedan.

Met een leger van enkele westerlingen en een grote groep zwarte soldaten liet deze militaire expeditie een spoor van vernieling en massa’s doden (zowel Congolezen als Arabieren) na en werd er constant gevochten tegen opstandige stammen, die onder een sterke Arabische invloed stonden.[7] Willem Frans Van Kerckhoven hanteerde zulk een graad van terreur dat de lokale volkeren vluchtten en hele streken voor verschillende decennia ontvolkt geraakten. Op 3 oktober 1890 marcheerde hij Goma binnen.

Ook werden voornamelijk Arabische karavanen aangevallen voor het confisceren van ivoor met als excuus dat dit gebeurde in een strijd tegen de slavenhandel. Dit leidde onrechtstreeks tot de Arabische Oorlogen die zouden duren tot 1894.[8]

Willem Frans Van Kerckhoven liet het leven tijdens een gevecht tegen de Arabieren toen zijn eigen dienaar, per ongeluk, Van Kerckhovens eigen wapen op hem afvuurde.

In de kranten uit die tijd werd bericht over de brutaliteit en wreedheden van onder meer Willem Frans Van Kerckhoven. Deze betaalde vijf koperen munten aan zijn zwarte soldaten voor elk menselijk hoofd dat ze hem konden bezorgen tijdens hun militaire operaties. Een andere Belgische officier, Léon Rom, was berucht om het feit dat hij zijn tuin versierde met Afrikaanse hoofden.[9] De fictieve figuur Kurtz in het boek “Heart of Darkness” door Joseph Conrad is gebaseerd op onder andere Léon Rom en Willem Frans van Kerckhoven.[10] Op deze beiden was ook de rol van Christoph Waltz in "The legend of Tarzan" uit 2016 gebaseerd.

Willem Frans Van Kerckhoven speelde als militair een (belangrijke) rol bij het tot stand komen van de Kongo-Vrijstaat. In dat koloniale concept was het toenmalige Congo nog privé-eigendom van koning Leopold II, zodat hij meende er te kunnen doen en laten wat hij wou, in tegenstelling tot België in haar na zijn dood nationale kolonie.

Tijdens de perikelen rond de Lado-enclave in Zuid-Soedan (1894 - 1910) dobberde een raderboot,[N 1] met Congolese vlag, rond op de Nijl. Deze boot had de naam "de Vankerckhoven".

<googlemap version="0.9" lat="51.018990" lon="4.481250" zoom="16" width="402" height="300"> 7#99D0DD00 51.018631,4.480478 51.017611,4.480982 51.017670,4.481445 </googlemap>

Van Kerkhovenstraat, naar Willem Frans Van Kerckhoven (Stationsbuurt)

Van Kerckhovenstraat

In Mechelen werd naar Willem Frans Van Kerckhoven een straat kortweg Van Kerckhovenstraat genoemd, van in de Leopoldstraat gehoekt naar de westelijke hoek van het Koning Albertplein. Haar langste rechte traject maakte met de huidige Tervuursesteenweg ooit, voor in 1750 de Leuvense Vaart gegraven was, deel uit van de baan naar Brussel. In deze straat bevond zich het klooster (of gesticht) van de Zusterkens der Armen.

Galerij

Literatuur

  • De Roo, R.; Poortman, André. Willem-Frans Van Kerckhoven: een groot Mechels koloniaal pionier 1853 - 1892. Koloniale Kring, Mechelen (1953) (bevat een bibliografie, twee kaarten en een namenregister)

Externe links

Bronnen

Voetnoten

  1. Over de vroege Congolese scheepvaart: (fr) Gelade, Valérie. Les débuts de la navigation à vapeur sur le Haut-Congo (1882-1898) (Pdf). BTNG/RBHC, XXXII, 3-4, p. 383-418 (2002).