Walem

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Village in Mechelen municipality, to the north of the city centre.
Kasteel Battenbroek in Walem

Bezig met het laden van de kaart...

Het gebied van de Mechelse deelgemeente Walem
Klik de grijze grensstippen voor de namen van de buren.

Walem is een deelgemeente van Mechelen ten noorden van het stadscentrum en de industriezone Mechelen-Noord. Het dorp ligt aan de rivier de Nete, die samen met de Dijle en de gemeente Sint-Katelijne-Waver het grondgebied eveneens begrenst.

Walem is voor autoreizigers naar het zuiden bekend door de paddenstoelachtige watertoren, die duidelijk zichtbaar is vanaf de E19 doch in feite net buiten Walem staat. Anderen kennen Walem wegens de waterskiclub aan één van de Battenbroekvijvers. De tweede Battenbroekvijver is een visvijver.

Geschiedenis[bewerken]

Walem was ooit een afzonderlijke heerlijkheid, in de middeleeuwen in eigendom van de Berthouders, heren van Mechelen. Een afstammelinge van Wouter III Berthout van Mechelen, de dochter Katharina van Hendrik IV Berthout van Duffel en Margareta van Wesemael bracht in 1410 het grondgebied in de familie van haar echtgenoot Dirk I van Hoorn, heer van Perwez.(bron?)

Uit dit huwelijk werd een dochter, Maria, geboren die huwde met Jan Stuart, graaf van Marr en Yerniac. Wanneer Maria weduwe werd, verpandde ze Walem aan Anton van Bourgondië, hertog van Brabant, wiens zoon Jan IV het grondgebied overdroeg aan zijn broer Philips, graaf van Saint-Pol.

Philips beheerde het grondgebied tot aan zijn dood doch daarna kwam Walem terug onder de voogdij van de gravin van Marr. Uiteindelijk zou het grondgebied, voor lange tijd, toebehoren aan het geslacht van De Mérode.

In de 13e eeuw was Walem reeds erkend als Vryheit of Gemeente met een eigen schependom en in de 15e eeuw woonde er meer dan tweeduizend inwoners. In 1458 (of 1463) werd Walem geteisterd door een verschrikkelijke brand die 200 huizen verwoestte en in 1543 werd Walem grotendeels geplunderd en verwoest door de Gelderse veldheer Maarten van Rossum bij diens inval in het hertogdom Brabant.

In de late middeleeuwen had Walem gedurende een korte periode een eigen munt.[1]

Het Fort van Walem[bewerken]

Na Wereldoorlog I was het militaire nut van het Fort van Walem (en de ganse fortengordel) definitief voorbijgestreefd en werden er aan sommige forten grondige veranderingen doorgevoerd om ze beter te kunnen betreden en leefbaarder te maken. Te Walem bleven de veranderingen echter vrij klein en bewaarde het fort zijn specifieke eigenheid tot na Wereldoorlog II. Het herdenkingsmonument voor de gesneuvelden aan het fort is het initiatief van de liefdadigheidsinstelling van Jeanne Orianne, die in de streek ijverde voor respectvolle begraving van Belgische militairen.[2][3]

Het Fort van Walem werd vroeger geregeld gebruikt voor oefeningen van het Rode Kruis, daarna was de Civiele Bescherming er gevestigd.

Kasteel van Battenbroek[bewerken]

Zie hoofdstuk 'Kasteel van Battenbroek' in artikel 'Battenbroek'.

Varia[bewerken]

  • In Nederlands Limburg ligt op 50° 52′ 6,9″ noorderbreedte en 5° 52′ 08,5″ oosterlengte een gehucht met de naam Walem, onderdeel van Schin op Geul, op tien kilometer ten noorden van het dorpje Mechelen, onderdeel van Gulpen-Wittem, gesitueerd tussen Maastricht en Aken.
  • Aan de Netebrug van het ons beter bekende Walem werden in 1880 stoomketels gelost, voor machines van de AWW (Antwerpse Waterwerken - later Water-Link). De AWW koos voor drinkwaterwinning uit die rivier omdat ze nog niet verontreinigd was door rioolwater.
  • Walem bezat een velodroom (1908 tot eind jaren 1960).
  • Walem was de thuisbasis van de familie Teugels, één van de grootste verhuurders van dansorgels (waaronder Decap) in de Mechelse regio. Dansorgels waren de opvolger van de bigbands uit de jaren 1930 en ’40 en voorlopers van de jukeboxen, die voornamelijk werden opgesteld in café’s, feestzalen en spiegeltenten. Deze orgels waren een sobere versie van de meer met figuurtjes verfraaide kermisorgels, die onderdeel waren van bijvoorbeeld paardenmolens.
  • In mei 2001 kreeg Walem een gloednieuw dorpshuis.
  • Halloween wordt sinds 2006 te Walem gevierd als 'Waloween'. Verklede kleuters en kinderen van de lagere school trekken dan, samen met hun ouders en dorpsgenoten, in een heksenstoet door de straten van Walem.[4]
  • In augustus 2011 startte de Walemse dierenarts Bart vander Kuylen, als eerste in België, met een mobiele dierenartspraktijk.
  • De blauwe Dijlebrug voor fietsers en voetgangers die Heindonk, via een uiterste tipje Walem bij de Rupel en een gelijkaardige Netebrug, met Rumst verbindt, stond in 2016 na vandalisme enige maanden in de steigers voor een opknapbeurt.[5]

Mensen uit Walem[bewerken]

Galerij[bewerken]

Filmlinks[bewerken]

Open Monument: Fort Van Walem (2011)
Waloween 2008
Waloween 2015


Literatuur[bewerken]

  • Van Waelhem tot Walem, historiek van een kleine gemeente met een groot verleden (Uitgegeven door de Heemkundige Kring Dr. Croquet vzw op 18/08/2015)

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Hazlitt, William Carew. The coinage of the European continent - with an introduction and catalogues of mints, denominations, and rulers. Swan Sonnenheim & Co., London; Macmillan & Co., New York (1893) — zoek "Waelhem". Nagezien 2016-10-08.
  2. Troubleyn, Rob. Jeanne Orianne, 'moeder' van de gesneuvelden. VRT deredactie.be (2016-10-08) Nagezien 2016-10-08.
  3. De Duitse aanval van eind september. Website 'Breendonk 800' van Paul De Borger. Nagezien 2016-10-08.
  4. De heksen van Walem. Het Nieuwsblad, regio Mechelen (2014-10-25) Nagezien 2016-10-08.
  5. Blauwe brug over Dijle vanaf zaterdag opnieuw open. Gazet van Antwerpen, regio Mechelen (2016-09-22) Nagezien 2016-10-09.

Voetnoten[bewerken]