Vrouwvliet

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken

Bezig met het laden van de kaart...

De Vrouwvliet langs het jaagpad nabij de Ziekebeemdenstraat
met de spoorwegbruggen stroomopwaarts in achtergrond

De Vrouwvliet is een smal zijriviertje van de Dijle. Haar bekken begint in Begijnendijk en loopt vanuit Bonheiden het Mechels grondgebied in bij het gehucht Pasbrug. In die omgeving gaat de waterloop 560 meter ondergronds, waarbij hij ruwweg het traject van de Maanstraat volgt, en loopt dan aan de oppervlakte doorheen de noordelijke stadsrand in westelijke richting naar de monding aan de zuidrand van het bedrijvenpark Mechelen-Noord.

Van heinde en verre

In betrouwbaar te achten teksten heet slechts de 5,2 ‍km benedenloop op Mechels grondgebied Vrouwvliet of ook het ganse ondanks gekanaliseerde etappes nog 24 ‍km lange (18 ‍km in vogelvlucht) meer stroomopwaartse traject.[1] Die welke daar beeknamen benutten, blijken al evenmin eensgezind aangaande elke daarmee bedoelde lengte. Blijkbaar is dit de fijnste opdeling: Kleine sloten en greppels die lokaal regenwater verzamelen, vormen bij de Mechelbaan te Begijnendijk de Meerloop, die de noord- en westzijden van de Balenberg omzeilt. Met hier en daar al een ingevloeid beekje erbij heet ze van bij Baal / Grootlo Raambeek,[2] die voorbij Keerbergen in Rijmenam vanaf de Weynesbaan tot Zwartwaterbeek herdoopt wordt.[1] Een boogscheut verder mondt de Krekelbeek (die ook gevoed wordt door de Reehagenbeek van bij Putte-dorp) erin uit en geldt Boeimeerbeek tot luttele meters voor Pasbrug.[3] Van daar tot haar uitmonding heerst vanouds unanimiteit over de naam van de vliet.

Traject op Mechels grondgebied

Grens- en verbindingsbeken

  • De grenslijn van het Mechelse Muizen met Bonheiden is noordwestwaarts een 1,7 ‍km lichtjes kronkelend eindje Molenbeek, die een zuidelijke nevenloop is van de Boeimeerbeek, en een nog zachter zwaaiende 1,5 ‍km van deze laatste. Die is dus te zien aan het einde van de Bonheidensesteenweg en van de Muizenhoekstraat. De laatste 250 meter grenst aan het Mechels Broek, waar een grachtensysteem wellicht verbinding maak met de smalle Plattebeek, die langs het sport- en recreatiepark De Nekker de grens vormt om pas nabij Pasbrug in de Boeimeerbeek uit te monden, al gebeurt dat toch net ondergronds.
  • Hier, bij het 'driegemeentenpunt' met ook Sint-Katelijne-Waver, waarmee de al even nauwe Bruinbeek een stukje de Mechelse grens vormt, voegt ook deze zich ondergronds bij de Boeimeerbeek. Vanaf daar heet de waterloop onbetwist Vrouwvliet. Geen 150 meter noordwestwaarts is in de Nekkerspoelstraat (N15a) de locatie van haar destijds daadwerkelijke Pasbrug.
  • Volledigheidshalve: Van waar aan het Mechels Broek de gemeentegrens de Boeimeerbeek verlaat, is de waterloop nagenoeg een kilometer kaarsrecht getrokken om plots een haakse hoek te maken met een nog immer in Bonheiden opnieuw meanderend traject. Exact dat hoekpuntje raakt nipt Mechelen, geen 200 meter van de N15 en de Beno‍î‍t Ballonstraat.
    Vlakbij verbindt de Spuibeekstraat de Afleidingsdijle met de Plattebeek, met in het denkbeeldige verlengde van de straat dat brutale hoekje. De straatnaam is veelbetekenend want de overdekte, gegraven Spuibeek en een spuisluis verzorgen met onder meer de Plattebeek een nu ondergronds waterhuishoudkundig netwerk tot verbinding van de Vrouwvliet, de Dijle (mogelijk ook stroomopwaarts van de stuw), — historisch ook de slotgracht van de Borcht — en tenslotte de duiker onder de Afleidingsdijle door naar de binnensteeds overwelfde Heergracht. Hiervan heet een kort (evenwel vanuit die Dijle kunstmatig bewaterd) eindje aan de Lange Heergracht na een eeuw 'opnieuw blootgelegd' (maar watert slechts in de onzichtbare echte vliet af) en sinds 2015 ook aan de Zelestraat. Van dat onmisbare complex getuigt in open lucht slechts tussen de Plattebeekstraat en de Mechelsbroekstraat de nu blijkbaar Nekkerspoelloop genoemde aftakking van de beek, pal naast de in 2018 ‍-'19 gebouwde brandweerkazerne.

Van Pasbrug naar de Blokhuisbrug

  • De Vrouwvliet kruist de Nekkerspoelstraat onderdoor en blijft nog overdekt voor de volle lengte van de Maanstraat, tot het jaagpad aanvangt bij een paadje vanuit de Zonnestraat. Na 120 meter vormt ze een 700 meter lange grens met de wijk Heisbroek van Sint-Katelijne-Waver (zij het dat bij twee ooit rechtgetrokken eindjes luttele vierkante meters aan overzijde tot Mechelen behoren), inzake tot aan de eerste brug :
  • brug Grote Nieuwe[n]dijkstraat;
  • spoorwegbrug twee treinsporen lijn Kontich-Mechelen (lijn 27, 450 m zuidelijker van naastliggende lijn 25 afgevorkt om er 1 spoor onderdoor te laten ter aansluiting in juiste rijrichting in Sint-Katelijne-Waver);
  • spoorwegbrug vier treinsporen lijn Antwerpen-Mechelen (lijn 25);
  • brug fietsostrade Antwerpen-Mechelen (F1);
  • brug Ziekebeemdenstraat;
  • brug Liersesteenweg (N14);
  • politiek beloofde inmiddels met Sint-Juttemis verwachte brug naar het Domein Tivoli;
  • brug Antwerpsesteenweg (N1).
De vliet is van hier over een afstand van 450 meter nagenoeg rechtgetrokken, ze kwam er tot hooguit 100 meter noordelijker:
  • Ze vloeit ten noorden van het slachthuis;
  • brug van de E19-afrit naar de R6 door, over allicht het oude vliettraject;
  • brug van de E19-oprit van de R6 door, over allicht het oude vliettraject;
De vliet is van hier over een afstand van bijna 250 meter lateraal verlegd, ze liep er omzeggens netjes onder dit recht stukje oprit. Van waar deze split in de richtingen Antwerpen en Brussel, blijft tot 150 meter van de monding geen spoor van de eerdere noordelijkere bedding via het (Oud) Blokhuis met aan de beschermde kant de (Oude) Blokhuisbrug. Die verbond het einde van de toen langere Oude Antwerpsebaan met het nog immer zuidwaartse bochtje aan het einde van (of nu eigenlijk voorbij) de Blokhuisstraat, waarvan ook de grotere bocht tot de Oude Baan, en de deze zelf, herinneren aan een tijd dat zelfs de Antwerpsesteenweg niet bestond. Dat blokhuis en die brug heten nu E19, in te beelden 50 meter ten noorden van de huidige vlietloop. Maar pas aan de allerlaatste meter invoegstrook naar Antwerpen maakte de oude vliet een zuidwestwaartse knik en kronkelde ze naar haar monding toe. Het 90 meter brede water hier net voor, ontstond als tijdelijke samenvloeiing van haar oude en haar recente traject.
  • Ze kruist doorheen een rechte tunnel van 240 meter vijf banen:
  • de E19-oprit richting Antwerpen van de R6;
  • de E19-oprit richting Antwerpen van de N16;
  • de E19 richting Antwerpen;
  • de E19 richting Brussel;
  • de Blarenberglaan.
  • Ze wordt lichtjes breder langsheen de noordzijde van het Containerpark Mechelen 2;
  • versmalt iets onder een uit de kluiten gewassen ('Nieuw' maar sinds de bouw te Mechelen enige) Blokhuis, van waterhuishoudkundig belang en tevens praktisch om pleziervaarders te blokkeren;
  • verbreedt sterk, zie hoger, met een piepklein eilandje van geen 10 ca in dit lichtjes vernauwend bassin met een lengte van ruwweg 85 meter;
  • vrij plots nog nauwer, vat ze een immer versmallend eindje van een vijftigtal meter aan, tot amper een breedte als het grootste deel van het beschreven traject;
  • vanonder een bruggetje voor zwakke weggebruikers (en allicht bijzonder toegelaten dienstvoertuigen) die het jaagpad van de Dijle volgen, uitmonding daarin. Vermits over de Vrouwvliet onder meer nog een fiets(ostrade)brug ligt, doopt Mechelen Mapt de deze Blokhuisjaagbrug (of hooguit bij een historische vergelijking 'Nieuwe Blokhuisbrug') .

Otterbeek

Vanuit een beekjescomplex te Sint-Katelijne-Waver in de wijk Heisbroek vloeit de Otterbeek van tussen de Midzeelhoeve en het fort van Katelijne, nabij de wijk Elzestraat de Mechelse buurt Kauwendaal in. Deze vrij smalle beek werd grotendeels verlegd bij de aanleg van de R6, in een afwatering naast de berm van die verkeersader. Hierlangs kruist ze de Liersesteenweg en de Antwerpsesteenweg en mondt achter het slachthuis uit in de Vrouwvliet. Als een van die beide kruisingen of een van beide van de Vrouwvliet ter sprake komt, noemen sommigen wel eens onbedachtzaam de verkeerde waterloop, wellicht doordat de aan de beek grenzende, al rond 1950 ontstane sociale woonwijk Otterbeek aan haar zuidzijde vooral langs de steenwegen dichtbij de vliet reikt.

Groene gordel

Langsheen een groot stuk van de Vrouwvliet kan men geasfalteerde jaagdpaden te voet of per fiets volgen : Vanaf de Maanstraat blijft men op haar linkeroever behalve het eind tussen de bruggen van de Grote Nieuwendijkstraat en van de Ziekebeemdenstraat. Dan kruist het pad de Liersesteenweg en de Antwerpsesteenweg, waarna het de Slachthuislaan links laat en 215 meter verder een kijk biedt in de monding van de Otterbeek aan de overkant. Na nog 1,25 ‍km mondt de vliet pal ten noorden van het containerpark Mechelen II in de Dijle.

Naar verluidt zou er een plan bestaan hebben om vanaf 2013 de Vrouwvliet tot aan de monding te kunnen volgen. Hiertoe moest het fietspad onder de E19 en de R6 gelegd worden. De totale investering van 400.000 euro had moeten voortkomen uit een samenwerking tussen Vlaanderen, de provincie Antwerpen en de Stad Mechelen. Anno 2019 moet men nog steeds tegenover de Otterbeek het jaagpad verlaten, naast de berm van de E19-afrit (naar de R6), daar onderdoor op de Oude Antwerpsebaan en verder langs die berm tot men van onder een paar viaducten van de N16 met een op- en een afrit uit komt, om ten zuiden  van de verkeerswisselaar Mechelen-Noord een pad te volgen naar het jaagpad op de rechteroever van de Dijle ; rechtsaf komt men in volle natuursfeer onder nog vijf viaducten van dat E19-complex opnieuw aan de noordkant ervan, na in totaal exact 2 ‍km toch wel aan de Blokhuisbrug.

In de ruimtelijke ordening van Stad Mechelen vormt de Vrouwvliet het noordelijke deel van een groene gordel om de stad. De waterloop met het (beetje) aanwezige groen lokt dagelijks mensen die de kalmte en het rustgevende karakter van de beek opzoeken.

Varia

  • De waterloop was tot de 18de eeuw bevaarbaar en men heeft aan de oevers zelfs resten teruggevonden van prehistorische kano's.(bron?)
  • Gezien in een (pre)historisch broekgebied het aan de Dijle grofweg parallelle traject, zou de vliet er ooit een natuurlijke nevenloop van kunnen geweest zijn. In 1624 tekende Petrus Kaerius de vliet vanuit een plas bij 'Balem', te zeggen bij Baal. Dat is nabij de Laak, nog immer een nevenloop van Demer-Dijle en in ijstijden zelfs de monding van de Grote Nete naar 'ons' toe. De Molenbeek, zelf een nevenloop van de Boeimeerbeek, passeert nog nipt in Rijmenam op nauwelijks 250 meter van de rivier. Deze laatste loopt nabij het Mechels Broek, inzake aan de Borcht, geen kilometer van de Vrouwvliet.
  • Aan de linkeroever van de Vrouwvliet, ter hoogte van de Liersesteenweg, komt een nieuwe wijk die de naam "Vrouwvliet" zal dragen.(bron?)
  • Op de Kerkhoflei vindt men de Zaal Vrouwvliet, waar koffietafels verzorgd worden.

Externe links

Bronnen

  1. 1,0 1,1 Aanvraagdossier Planologisch attest Thermen Mineraal (etc.) (Pdf) p. 24 -25; kaarten 8, 10. Omgeving cvba (2016-03-11). Nagezien 2019-02-11. "Vrouwvliet ook bekend als Raambeek [...] bos- en valleigebied Bruine Beek, Krekelbeek, Zwartwaterbeek/Raambeek" —‍  Met 'Bruine Beek' wordt hier de Bruinbeek bedoeld.
  2. Balenbergwandeling – 11,5 km (Pdf). Toerisme Vlaams-Brabant. Nagezien 2019-02-11. — kaart met 'Meerloop' net ten Z van (hierop anonieme) Nobelstraat
    Balenbergwandeling – Wat valt er te beleven?. Toerisme Vlaams-Brabant. Nagezien 2019-02-11. — kaart Google Maps 2019 met 'Raambeek' net ten W van Grote Bollostraat
  3. De Raambeek (Pdf). Web Keerbergen 2011 – Vrije tijd p. 50. Gemeente Keerbergen (2011). Nagezien 2019-02-11.

Voetnoten