Rik Wouters

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Painter from Mechelen
Nel

Hendrik Emil ‍'‍Rik‍'‍Wouters, geboren te Mechelen op 21 augustus 1882 en overleden op 11 juli 1916, was kunstschilder en beeldhouwer.

Biografie[bewerken]

Los van het Franse fauvisme heeft men het in België ook over het Brabantse fauvisme, bij kunstenaars als Rik Wouters, Fernand Schirren en Anne Pierre De Kat. Men noemt hen ook de Brusselse Caelevoeters, waarvan de Mechelaar Rik Wouters zeker de belangrijkste was.

Toen hij zes jaar oud was stierf zijn moeder. Op twaalfjarige leeftijd hield hij de school voor bekeken en ging hij werken als Houtsnijder in het meubelatelier van zijn vader. Hij liep plaatselijk Academie en maakte er kennis met Ernest Wijnants. Samen trokken ze naar het atelier van Theo Blickx. Artistiek uitte hij zich oorspronkelijk als Beeldhouwer, om eerst nadien zijn ambities uit te werken in kleur, en als Schilder naam te maken.

Toen hij 17 jaar werd, trok hij naar de Brusselse Academie. Hij hield het er nauwelijks uit, tot hij Soldaat moest worden. Zijn liefje vond hij er wel : Nel, een jong model, geboren als Hélène Philomène Lionardine Duerinckx. Het wordt de grote liefde en ze trouwen op 15 april 1905. Nel zal zijn korte leven totaal beheersen.

Ze betrekken een klein huisje in Watermaal, maar de armoe is onhoudbaar. Ze gaan naar Mechelen bij vader wonen, maar Nel vooral kan er niet aarden. In 1907 gaan ze in Watermaal-Bosvoorde wonen, bij het Zoniënwoud. Intussen zijn Edgard Tytgat en Willem Paerels vrienden geworden. Datzelfde jaar maakt Rik een buste van Tytgat in gips. Het zal, tijdens zijn leven, nooit in brons gegoten worden. Onder de zorg van de Brusselse galerij Giroux gebeurde dit later wel. Momenteel hoort het beeld tot de verzameling van het Brusselse Koninklijke Museum voor Schone Kunsten.

De materiële beperkingen worden enigszins opgelost door een contract bij de Brusselse Giroux, in 1911. Rik Wouters is blijkbaar de eerste Belgische kunstenaar, die zich met een contract aan een Galerij bindt. Anderzijds wijst het op het vertrouwen dat een galerist in een jong kunstenaar stelt, met alle risico's vandien. Hij krijgt een maandgeld van 200 frank (BEF), dat echter niet zo regelmatig werd betaald. Zijn totale productie, zowel de Schilder- als de Beeldhouwwerken en de Tekeningen, moest bij Giroux in verkoop gebracht worden, op basis van 50/50. Daarbij nam de Galerist iedere maand een werk voor zich.

Midden een koortsachtig druk beeldhouwen, tekenen en schilderen, realiseert Rik Wouters, in 1912 en 1913, de Meesterlijke Hoogtepunten uit zijn te korte carrière. Het zotte geweld en Huiselijke zorgen, natuurlijk naar het Nel-model, en de schitterende buste van James Ensor zijn de beroemde sculpturen uit die jaren. Bij de doeken is De strijkster, alweer Nel zelf, een onbetwistbare kleurenwervel naar het Fauvistische Model. Daarbij komt, in datzelfde jaar, nog de bekroning met de Picard-prijs.

In 1914 breekt het drama los. Eerst krijgt hij nog zijn eerste individuele expo in de Giroux-zaal. Hij wordt echter ook opgeroepen als Soldaat en wordt ingezet bij de Verdediging van Luik. Daar wordt hij Krijgsgevangen genomen, maar ontsnapt. Nabij Antwerpen wordt zijn groep ingesloten en hij deserteert, om terecht te komen in een Kamp te Zeist, in Nederland.

In 1915 zijn de symptomen van zijn fatale ziekte duidelijk : Kaakbeenkanker. Nel komt bij hem en hij wordt vrijgesteld. Samen gaan ze in Amsterdam wonen. Hij krijgt er een eerste expositie en toont er het wrange Rik met zwart oogverband. Kort opeenvolgende operaties brengen geen oplossing.

Men organiseert nog een tweede tentoonstelling in Amsterdam in 1916. Niet eens 34 jaar oud, sterft Rik Wouters na een pijnlijke oogkanker te Amsterdam. Zijn vrouw Nel overlijdt in 1971.

In nauwelijks 10 jaar creëerde hij 170 schilderijen, 35 sculpturen, 50 etsen, 40 pastels en 1.500 tekeningen.

Etsen

Rik Wouters maakte tussen 1908 en 1911 een groot aantal etsen. In die periode woonde hij in Bosvoorde, een dorp ten zuidoosten van Brussel. Omdat zink of koper in die tijd nogal duur was en hij het zelf niet breed had, maakte Wouters verschillende voorbereidende schetsen voor zijn etsen. Die tekeningen laten zien hoe nauwkeurig hij werkte.

Zijn inspiratie haalde hij in zijn omgeving. Zo komen onder meer zelfportretten, portretten van Nel, de natuur, de kermissen van Watermaal en Bosvoorde en zichten op zee en de Rupel aan bod. Het grafische werk van Rik Wouters trok pas na 1912 de aandacht van kunstcritici. Na zijn dood nam de belangstelling voor zijn grafisch werk sterk toe.

Rik Wouters in Mechelen

Rik Wouters leeft voor in de Rik Woutersstraat, in het centrum van Mechelen.

Fauvisme[bewerken]

Het fauvisme was een picturale beweging, vooral in Frankrijk ontstaan, waarin de schilders zuivere kleuren gebruikten, rechtstreeks uit de tube. Deze beweging luidde in de vroege twintigste eeuw het modernisme in.

Men situeert het fauvisme tussen 1905 en 1908. Het volgde op het impressionisme (rond 1894) en werd vanaf 1908 gevolgd door het kubisme.

Fauvisme was een vernieuwende stijl die wou breken met de te volgen klassiek academische regels van schilderen. De artiesten schilderden datgene wat ze te zien kregen niet noodzakelijk met de kleuren van die voorstelling, maar met hun eigen kleuren, teneinde er een persoonlijk tintje aan te geven. Zo schilderde Maurice De Vlaminck bijvoorbeeld met paars, roze en groen (voordien een weinig voorkomende combinatie).

Het fauvisme was afgeleid van het postimpressionisme, maar het was primitiever en minder natuurlijk dan vorige stromingen, eenvoudiger van vorm, door het anders weergeven van modellen. Men wou als het ware de schilderkunst opnieuw uitvinden en schilders uit de volgende periode hebben die trend voortgezet met Piet Mondriaan, Wassily Kandinsky, Kazimir Malevitsj, Munch, Kupka en Kirchner. Men zou kunnen stellen dat bijvoorbeeld Kardinsky en Kirchner, na 1907, het fauvisme verder gezet hebben (vooral in Duitsland).

Alhoewel het de bedoeling was op een gevoelige manier 'geluk' voor te stellen in tal van afbeeldingen, kwam de nieuwe stijl door dat kleurengebruik nogal provocerend over. Vandaar dat een Frans journalist sprak over een 'wilde' ("fauve") introductie van die stijl. Deze aangehouden Franse term duidde op intense, heftige, emotionele voorstellingen, zo aangevoeld door het specifiek kleurgebruik.

Varia[bewerken]

  • Werk van Rik Wouters werd meermaals op Belgische postzegels gereproduceerd: eenzelfde voorstelling op twee frankeerwaarden in 1955, een zelfportret in 1966 en vijf verschillende zegels in een velletje met een zesde schilderij als achtergrond in 2016, 100 jaar na zijn overlijden.[1]
  • In juli 2011 verscheen het boek ‍'Rik Wouters - een biografie'‍ van de biograaf, essayist en criticus Eric Min, uitgegeven bij De Bezige Bij in Antwerpen (ISBN: 9789085421740).
  • In september 2011 werd naar aanleiding van restauratiewerken in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen een groot deel van de kunstwerken van Rik Wouters tijdelijk ondergebracht in het Mechelse Schepenhuis.
  • In de herfst en winter van 2016-'17 werd de nocturne ‍'Rik Wouters & Het huiselijk utopia'‍ gehouden in het MoMu (ModeMuseum Provincie Antwerpen).[2]
  • In maart 2017 hield het Museum voor Schone Kunsten in Brussel een retrospectieve gewijd aan Rik Wouters. Voor het eerst waren meer dan 200 van zijn schilderijen, tekeningen en beeldhouwwerken samen te bewonderen.[3]
  • Eind maart 2017 won Mechelen de Vlaamse Prijs Publieke Ruimte voor de aanleg van de Rik Wouterstuin.[4]
  • In juni 2018 werd het werk ‍'Femme en forêt, chapeau bleu à la main, bras lévé'‍ van Rik Wouters uit 1914 verkocht voor 1,4 miljoen euro bij het Londense veilinghuis Sotheby's.[5]

Galerij[bewerken]

Filmlinks[bewerken]

Rik Wouters
Rik Wouters


Rik Wouters: A collection of 59 works

Retrospectieve Rik Wouters maart 2017
Museum voor Schone Kunsten Brussel


Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Rik Wouters (1882-1916). Bpost. Nagezien 2019-03-28.
  2. Modemuseum
  3. Belangrijkste werken Rik Wouters voor het eerst samen te zien VRT De Redactie (2017-03-08) Nagezien 2018-06-28.
  4. Mechelen wint publieksprijs met Rik Wouterstuin Gazet van Antwerpen (2017-03-30) Nagezien 2018-06-28.
  5. Schilderij van Rik Wouters brengt meer dan 1 miljoen euro op De Morgen (2018-06-20) Nagezien 2018-06-28.

Voetnoten[bewerken]