Remmerus Valerius

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Priest and writer from Mechelen
Chronyke van Mechelen
Remmerus Valerius

Remigius Wauters, beter gekend als Remmerus Valerius (of bij Franstalige uitgaven als Remy Valère), werd geboren te Berghem bij Oss in de meierij van 's Hertogenbosch en op 80-jarige leeftijd stierf hij te Muizen bij Mechelen op 30 augustus 1687. Hij studeerde aan de universiteit van Dowaai. Op 25 juni 1636 werd Wauters aangesteld als pastoor van de Muizense Sint-Lambertuskerk, welke functie hij omtrent een halve eeuw lang uitoefende.(bron?) Hij was tevens kroniekschrijver, historicus en astronoom.[1]

Publicaties[bewerken]

In 1662 verscheen onder zijn gelatiniseerde naam Remerus Valerius een tractaat aangaande de omloop van de zon, ‍'Tabulæ‍ Horographicæ‍ partim ad quamcumque latitudinem ‍, partim ad latitudinem 51. Graduum supputatæ‍'‍, 34 pagina's in quartoformaat, bij Jan Jaye te Mechelen. In 1664 volgde bij dezelfde drukker de Franse vertaling ‍'Tables Horographicques par lesquelles est enseigné à descrire et construire toutes sortes d' Horologes solaires sur toutes sortes de Plans supputées par Remy Valère, Pasteur de Muysen, à Malines'‍.

Valerius gaf vanaf 1675 tot hij stierf zijn 'Mechelschen almanach' uit, gedrukt te Mechelen door Gijsbrecht Lints.[1] Meteen verschenen daarin afleveringen van zijn 'Chronyke van Mechelen'. Deze ruim 13 eeuwen beschrijvende kronieken 'van den Jaere 355 - tot den Jaere 1680' werden in 1766 op 191 bladzijden herdrukt en uitgegeven te Mechelen door J. F. Vander Elst.[2] Daarin werden de zes jaarlijkse Chronyke van Mechelen, ieder rond een eigen thema, samen chronologisch herordend en voorafgegaan door een korte biografie en een gedetailleerde bibliografie van Remmerus Valerius, evenals een literatuurlijst van de door hem geraadpleegde bronnen. Die uitgave omvat van Valerius tevens een eenvoudige regel om voor een willekeurige datum de maanfase te kennen.

Bij de jaarlijkse Mechelschen almanach voegde Valerius in 1681 zijn 'korte generale Chronyke' tot het jaar 1680 vanaf de "Schepping des Werelts" en dan tot en met de uitgave 1687 aan andere auteurs ontleende afleveringen van 'Chronyken van Brabant' over de periode 615 tot 1658. In latere jaren, tot 1706, verscheen de almanak nog immer op naam van de overleden astronoom, die de invloed van de beweging van hemellichamen voor de Mechelse breedtegraad had vooruit berekend, bijgevolg "de Water Getyden van Mechelen op Antwerpen".[3] In de Spaanse Nederlanden waren al eerder almanakken verschenen maar voor Mechelen is de reeks van Valerius de vroegst gekende. Achteraf werden nog verscheidene reeksen Mechelse almanakken opgesteld.

Onder veel meer poneerde de geleerde pastoor in de Chronyke van Mechelen de oorsprong van de namen van het gehucht Battel en enige dorpen in het Mechelse : Heffen, Leest, "Sempst" en uiteraard "Muysen" (p. ‍161).[4]

De inleiding uit 1766 verwijst sceptici naar objectiveringen in het werk ‍'Acta S. Rumoldi'‍ door "den geleerden Heyligh-Schryver J. B. du Sollier", zijnde de hagiografie ‍'Acta S. Rumoldi episcopi et martyrie apostoli et patroni Mechliniensum'‍ (1718) van de jezuiet Joannes Baptista Sollerius (1669 –‍ 1740). De sindsdien verlopen ruim drie eeuwen aan archeologische vondsten en historici die zich niet allen tot louter herkauwen beperkten, ontkrachtten of relativeerden nog meer ‍; begrip van de toenmalige geschiedkundige inzichten blijft op zich al waardevol. De almanakken leveren dan weer een kijk op het 17e-eeuwse gewone leven met de gangbare gebruiken.

Fragmenten[bewerken]

De Chronycke van Mechelen (p. ‍176) omkleedt de ontploffing van de Zandpoort met wonderbare anekdoten, zoals dit relaas uit het nabije Putte van het catastrofale avondlijke onweer op 6 augustus 1546 ‍:

"  Stont daer ontrent Mechelen op ‍ ‍, een schromelyck Omweder soo dat ider Coster liep naer de Kerck om te luyden onder andere den Coster van Put willende in de Kercke gaen om de Clocke te trecken en coste niet ‍: want hy wiert tegen gehouden tot twee keeren toe ‍ ‍, doen zeyde hy daer moet meer als eenen mede spelen.  den Duyvel ‍ ‍, zoo men gelooft ‍ ‍, zat op eenen Boom en antwoorde ick ben alleen en dander zyn naer Mechelen ‍ ‍, gelyck het gebleken is door het springen van de Sant-Poorte ende allen die ongelucken die daer geschiet syn."

Valerius in Den Mechelschen almanach, 1683 (geciteerd in Schroyens, Het godsdienstig leven in het Districtus Civitatensis Mechliniensis, p. ‍135)[1] over huppelen en spelen :

"Juffrouw Licht-voet met Mejoncker
Trecken t' saemen naer het bal
Godt die weet wat met dendoncker
Daer al niet geschieden sal.
Want naer t' huppelen en spelen
Gaetter somtijts speltien aen
Waer of jouffrouw komt te quelen
Met de neghen maentsche maen."

Verloren[bewerken]

Oorspronkelijk bedoeld om als Chronyke te verschijnen, werkte Valerius het thema van de Grote Raad van Mechelen bij nader inzien uit tot een zelfstandig boek. Na zijn dood ging deze tekst evenwel verloren.

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  • Valerius, Remmerus; Collaerts, A. (red). Chronyke van Mechelen (etc.). J. F. Vander Elst, Mechelen (1766) (online: Google Books 2009 exemplaar Universiteit Leuven). Nagezien 2019-02-19.
  • Foncke, Robert. En het schip wilde niet verder varen, punt 9 (Pdf). Verslagen en mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en letterkunde (nieuwe reeks), jg. 1966. Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde, Gent (1966) (online: Dbnl 2012). Nagezien 2019-02-21.
  • (fr) Zech-Du Biez, G.. Les Almanacbs Malinois et leurs Auteurs (Pdf). Bulletin du Cercle archéologique, littéraire et artistique de Malines (heden K.K.O.L.K.M.), vol. XII p. 102 –‍184. L. & A. Godenne, Malines (1902) (online: Internet Archive 2008). Nagezien 2019-02-21.
  1. 1,0 1,1 1,2 Quaghebeur, Toon. IV. Katholicisme op kruissnelheid 1648-1689. Het aartsbisdom Mechelen-Brussel – 450 jaar geschiedenis, deel 1 (Txt). Halewijn (online: Lirias KU Leuven Association). Nagezien 2019-02-19.
  2. (en) Schilling, Renée. Rescued From Oblivion –‍  Re-inventing the cults of St. Rombout and Our Dear Lady of Hanswijk, Mechelen 1580-1802 (Pdf) p. 15. Leiden University (2018). Nagezien 2019-02-19.
  3. Kaft 'Den oprechten Mechelschen almanach' van 1689. STCV. Vlaamse Erfgoedbibliotheken. Nagezien 2019-02-20. — 'door Remmerum Valerium' verbuigt zijn gelatiniseerde naam.
    Kaft "Den onvervalschten almanach ... van Mechelen" van 1705. STCV. Vlaamse Erfgoedbibliotheken. Nagezien 2019-02-20.
  4. Willems, J. F. (red). Etymologiën. Belgisch museum voor de Nederduitsche tael- en letterkunde en de geschiedenis des vaderlands, deel 6. p. ‍332. Maatschappij tot Bevordering der Nederduitsche Taal- en Letterkunde, Gent (1842) (online: Dbnl)

Voetnoten[bewerken]