Pitzemburg

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Former residence of an order of knights and present-day school in Mechelen
Atheneum

Bezig met het laden van de kaart...

De Commanderij van Pitzemburg (Pitsenburg) in Mechelen behoorde tot de Ridders van de Orde van het Hospitaal van Onze-Lieve-Vrouw der Duitsers in Jeruzalem.

Deze orde van hospitaalridders werd opgericht in 1190 en bleef bestaan tot 1793.[1] Gegroeid uit de Orde van Malta, was het een Duitse Teutoonse ridderorde en wereldlijke kloosterorde.

Het pand van de orde was gelegen aan de Bruul in Mechelen, vlakbij de Fonteinbrug.

Geschiedenis[bewerken]

De Mechelse familie Berthout, waaronder Wouter II Berthout, ondersteunde de orde rijkelijk en schonk in 1220 een stuk grond in de buurt van de Fonteinbrug. Het domein werd begrensd door de Dijle en twee vlieten. De Ridders van Pitzemburg bouwden er in 1277 een kapel. Die werd in gotische stijl vergroot en ingewijd in 1451. Er kwam een pand met binnenplaats. Gravures van het domein zijn te vinden in de ​'Chorographia Sacra Brabantia'​ van Antonius Sanderus. Deze tekeningen zijn van de hand van R. Blockhuijsen (​'Domus Pitzenburgica Pars Anterior'​ en ​'Domus Pitzenburgica Pars Posterior'​). Aan de Bruul werd in verbinding met de kapel in 1664 een poortgebouw opgetrokken in blauwe steen, naar een ontwerp van Lucas Fayd'herbe.

De Franse overheerser sloeg het geheel in 1794 aan en maakte het 'nationaal bezit' achteraf te gelde. In 1822 werd de kapel opgekocht en volledig gesloopt. De Stad Mechelen kocht al het overige in 1827 aan. Het barokke voormalige woonpand van de Orde benutte ze vanaf 1832 voor stedelijk onderwijs. Met materiaal van het in 1836 afgebroken poortgebouw liet ze er twee ingangspaviljoentjes bouwen en een paar korte zuilen neerpoten. De school werd in 1881 staatsbezit en omgevormd tot het Koninklijk Atheneum Pitzemburg.

Eveneens in de 19e eeuw liet de Stad de eertijdse tuinen van de Commanderij in bruikleen aan de Société Royale d’Horticulture, die er een Engelse tuin met vijvers van maakte en er een orangerie installeerde. Deze Botanique, door veel Mechelaars nog steeds zo genoemd, werd na de Eerste Wereldoorlog een publiek park, de Kruidtuin. De orangerie is in 1960 afgebroken.

Varia[bewerken]

  • In de 14e eeuw neemt de orde het Hof ten Hondert over, een hospitaal uit Massenem.[2]
  • In 1588 plant Charles de l'Ecluse of Carolus Clusius voor het eerst aardappelen in de tuinen van Pitzemburg.
  • Vermoedelijk was het kasteel Diepensteyn in Steenhuffel tevens een eigendom van de Commanderij van Pitzemburg, aangezien ze rond 1699 meerdere bezittingen hadden in de nabije omgeving (onder meer de Onze-Lieve-Vrouwhoeve te Meuzegem, een gehucht van Wolvertem).[3][4]
  • In 2012, 2013 en 2014 werd in Pitzemburg telkens een zogenaamde struikelsteen (met gedenkplaatje) aangebracht ter ere van destijds aan de school verbonden slachtoffers van W.O. II, opdat ook de hedendaagse jeugd de gruwel van de beide wereldoorlogen indachtig zou wezen.[5]

Galerij[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]