Opsinjoorke

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen

Ga naar: navigatie, zoeken
Opsinjoorke is een fictieve figuur uit de Mechelse folklore
Opsinjoorke
Carnavalstoet van 2007
Opsinjoorke
Opsinjoorke op zijn kist

Translation : Ancient wooden dummy, part of Mechelen folklore

Inhoud

Beschrijving

Opsinjoorke is een kort dik mannetje met een snor. Hij symboliseert de eeuwige dronkenlap die zijn vrouw afranselt. Als straf wordt hij door zijn buren op een grote doek in de lucht gegooid en weer opgevangen.

Traditiegetrouw neemt Mechelen jaarlijks een houten Pop, die Opsinjoorke voorstelt, mee tijdens grote Praalstoeten en Ommegangen. Men draagt hem op een grote lijnwaden doek en smijt hem hiermee in de lucht. Op dezelfde wijze vangt men hem ook weer op.

Geschiedenis

De wortels van Opsinjoorke's bestaan bevinden zich in Spanje. Het land kent een soortgelijke traditie rond een mannetje genaamd El Pelele. In het Madrileense Pradomuseum valt op een schilderij van Francisco de Goya overigens ook een tafereel te zien waarbij iemand op een doek de lucht in gesmeten wordt.

In 1647 sneed Valentyn van Lanscroon de pop uit hout en gaf hem de nam Sotscop (Zotskop). Deze titel zou de komende decennia veranderen in meer denigrerende namen als Vuilen Bras, Vuilen Bruidegom of Vuilen Bruid.

Ethymologie

Tijdens de processie van 4 juli 1775 kreeg de pop via een incident definitief haar naam. Toen de stoet de Sint-Katelijnestraat aandeed vloog Opsinjoorke per ongeluk in de menigte. Eén van de mensen in het publiek, Jacobus de Leeuw, trachtte toen de pop af te weren zodat die niet op zijn hoofd terechtkwam. De Mechelaars verdachtten hem er echter van de pop te willen stelen en begonnen hem te slaan en te verwonden. Hij belandde, volgens sommige bronnen, in de gevangenis. Andere bronnen zeggen dat hij door een barmhartige Mechelaar in diens huis werd opgenomen. In ieder geval wist hij te ontsnappen naar zijn huis in de Wolstraat te Antwerpen. Op 29 augustus richtte De Leeuw een protestbrief tegenover het Mechels Magistraat waarin hij zijn onschuld uitlegde en zijn verwondingen (Zijn arm was door de gevechten wel zes weken lam geweest en hij had er twee wonden aan overgehouden). Hij eiste zijn hoed en wandelstok terug. Wat de reactie op zijn brief was is echter onbekend.

Het incident bezorgde de pop zijn definitieve naam : Sinjoor of Opsinjoor, naar de bijnaam voor Antwerpenaars : Sinjoren (Gebaseerd op het Spaanse woord voor Meneer of Heertje : Señor). De Mechelaars werden van dat moment af decennialang erg achterdochtig tegenover Antwerpenaars. De pop werd tot op de dag van vandaag in een koffer voorzien van sterke sloten geborgen en in het Mechelse Stadsmuseum in de huidige Frederik de Merodestraat opgeborgen.

Diefstal

De pop werd slechts twee keer echt gestolen :

Opsinjoorke op andere plaatsen

Antwerpen beschikt over een 19de eeuwse kopie van het Mechels origineel. Dit Opsinjoorke wordt bewaard in het Antwerpse Folkloremuseum. Ook in Vilvoorde en Trelon (Frankrijk) kent men soortgelijke tradities met poppen die op een doek in de lucht worden gesmeten.

Allerlei

Externe Links

Galerij

Persoonlijke instellingen
View and edit namespaces data
Varianten
Handelingen
Navigatie
Tools
Share
In English
Hulpmiddelen