Theater Arsenaal/Lazarus

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
(Doorverwezen vanaf Nel Rosiers)
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Theatre company in Mechelen
Theaterhuis 't Arsenaal
Bij de oprichting in 1956 was het Mechels Miniatuur Teater kleinbehuisd: een miniatuurtheater. Heden beschikt het Arsenaal/Lazarus over een kleine en een grote zaal in de Hanswijkstraat naast de Hanswijkkerk.

Bezig met het laden van de kaart...

Arsenaal/Lazarus is sinds mei 2016 de naam van het Mechels theatergezelschap ​'t Arsenaal dat bij de aanvang van het nieuwe millennium als theaterproject was ontstaan.[1] In feite was dit een verderzetting van één van de bekendste toneelgezelschappen in Vlaanderen: het Mechels Miniatuur Teater (MMT),[N 1] zo geheten wegens hun in 1956 voor hooguit 150 toeschouwers geschikte oorspronkelijke theaterzaaltje in de Oude Brusselsestraat, na een allereerste opvoering voor 50 in de gauwte geplaatste stoelen in het huis Hemelrijck in de Onze-Lieve-Vrouwestraat.[2]

MMT[bewerken]

Ter afwisseling van stukken met een groot publiek voor ogen, experimenteerde het MMT een periode met andere stijlen en bleef het ook een alternatief theater, zowel door zijn gedurfde producties als door zijn ongebruikelijke werkvormen en thema's. Na 145 voorstellingen in het seizoen 2000–2001 ging het op in het nieuwe Mechelse theaterproject 't Arsenaal.

De internationaal bekende geboren Mechelaar Franz Marijnen regisseerde voor het MMT Het verhaal van de dierentuin (1966 – naar The Zoo Story uit 1959 van Albee(en)), Gered (1968 – Saved, 1965, Bond), Fando en Lis (1969 – Fando et Lis, 1955, Arrabal) en Het machtig reservoir (zie verder); bovendien, na zijn buitenlandse activiteiten, voor 't Arsenaal Winter (seizoen 2012–2013 – Vinter, 2000, Fosse) en Kamer 411 (seizoen 2013–2014 – autobiografische roman Stanza 411, 2005, Simona Vinci(en)). De tournee door Vlaanderen en het Brusselse met zijn intercontinentaal gecast project Scarlatti had begin 2014 de première in 't Arsenaal.

Binnen het Vlaamse theatergebeuren werd het MMT bij het zogenaamde kamertoneel gerekend. De naam en vooral de acteurs genoten echter via de televisie een bekendheid bij het grote publiek die de vergelijking met de drie grote gezelschappen — de Brusselse KVS, de Antwerpse KNS en het Gentse NTG — doorstaat. Hieronder een handvol van de MMT-bijdragen die (ook) buiten het eigen zaalpubliek genoten werden:

Het machtig reservoir[bewerken]

The Mighty Reservoir uit 1964 van Peter Terson(en) biedt een zwaarwichtige gedachtewisseling op de top van een watertoren. De slechts twee personages werden in Het machtig reservoir bij een regie uit 1972 van Franz Marijnen ruim vijfhonderd keer uitgebeeld door Manu Verreth en Mandus De Vos voor een levend publiek en ook de BRT-kijkers konden hen in '74 op het toen nog echt kleine scherm aanschouwen.

Midzomernacht[bewerken]

In de musical Midzomernacht, een bewerking door René Verreth en Tuur De Weert van Shakespeares A Midsummer Night's Dream die in 1977 in het toenmalig Mechels Miniatuur Teater opgevoerd werd, schitterde de Antwerpse zangeres Ann Christy als gaste 152 keer in de rol van Helena.[3][4] Een opname kwam dat jaar in samenwerking met het MMT uit op de lp Midzomernacht ; naast 8 liederen zonder haar, zong zij William Shakespeare (met het voltallig MMT-gezelschap), Voor mij, Laat mij je hond zijn (met Marijn Devalck), Nacht (met Marijn Devalck), Jij bent het leven, Mijn lijf doet zeer, Genoeg, Zo als de zon (met Theo Hijzen) en Liefde, is dit het dan (voltallig gezelschap).[5][6]

Jan Rap en z'n maat[bewerken]

In 1978 bracht het MMT een regie van René Verreth Jan Rap en z'n maat naar het gelijknamige boek van Yvonne Keuls over jongeren in een opvanghuis,[7] met op de planken Luc Springuel en Nora Tilley naast De Vos, De Weert, Rosiers, Van Assche en René's broer Manu, die juist toen als De Kollega's  [N 1] furore begonnen te maken. Ook Jan Rap & co verschenen op tv, op 13 oktober 1978.[8][N 2]

De Collega's[bewerken]

Het MMT-gezelschap kreeg grote bekendheid met de tv-afleveringen (naar een in 1976 voor toneel uitgedacht concept) van De Collega's  [N 1] uit de jaren 1978–'81 op het eerste net van de toenmalige BRT. In een regie van Jan Matterne gaven de acteurs gestalte aan ambtenaren in bureaufuncties, met hun grote en kleine gebreken en bezorgdheden in veelal grappige maar geregeld ook empathie opwekkende situaties.

  • Toenmalige MMT-acteurs:
    • Agnes De Nul: Kris Berlo (preutse typiste)
    • Mandus De Vos: Bonavontuur Verastenhoven (onderafdelingschef, pietje-precies met omfloerst homofiel maniërisme)
    • Tuur De Weert: Gilbert Van Hie (klerk en geveinsde communist)
    • Tessy Moerenhout: Betty Bossé (lichtzinnige typiste)
    • Nellie Rosiers: Mireille Puis (secretaresse, wat malle minzame oogappel van Persez, die haar aanspreekt met "Miraa, maasje...")
    • Jaak Van Assche: Jean De Pesser (klerk en pestkop)
    • Manu Verreth: Jomme Dockx (klasseerder en bezorgde fiere vader van ene Adelbert)
    • René Verreth: Philemon Persez (bureauchef die zichzelf au sérieux neemt in gezwollen AN met taalfouten)
Deze MMT-lui zonder De Nul en Rosiers maar met voordien genoemde Hijzen en Tilley vormden 1/3 van de spelers in de BRT-productie Het Pleintje, waarvan de 27 afleveringen in 1986–'87 uitgezonden werden.
  • Acteurs uit andere Vlaamse gezelschappen:
    • Jo Crab: Arabella Lucas, genoemd 'Madame Arabelle' (koffiedame die op haar strepen staat en roddeltante)
    • Jacky Morel: Hilaire Baconfoy (gangwachter met zwaar francofoon Brussels accent of flegmatieke Franstalige repliekjes)
    • Bob Van der Veken: Paul Tienpondt, bijgenaamd 'de Tientonner' (directeur met Antwerpse tongval)

Vooral Jomme Dockx, die dikwijls alle miserie over zich heen kreeg, was de lieveling van de tv-kijkers met nog een voetje voor bij de Mechelaars omdat hij geregeld een sjaal droeg met de kleuren van KV Mechelen of repliceerde in het Mechels dialect.

In 1988 verschenen de iets ouder geworden acteurs geregisseerd door Vincent Rouffaer in de bioscoopfilm De Kollega's maken de brug als sequel van de tv-serie.[9]

Tot nut van 't algemeen[bewerken]

In 1979 schreef Walter van den Broeck het psychologisch drama Tot nut van 't algemeen. Het toneelspel in 5 bedrijven was een creatie van het Mechels Miniatuur Teater, dat in 1980 te Turnhout werd opgevoerd.[10]

  • Acteurs:
    • Manu Verreth: Domien Bonneure
    • Jenny Tanghe: Jeanne, zijn vrouw
    • Jaak Van Assche: Hubert, zijn zoon
    • Heddie Suls: Gerda, zijn schoondochter
    • Frans Dijck (bron?): schepen Valgaeren
    • Nellie Rosiers: interviewster
    • Werner Marcelo: cameraman (een stille figurant, hier gespeeld door een echte filmische technicus)
  • Regie: Eddy Verbruggen
  • Regie-assistentie: Jan De Winter
  • Dramaturgie: André Lefèvre
  • Stagaire: Reinhilde De Wit
  • Dekorontwerp: Frans Dijck
  • Dekoruitvoering: MMT-Atelier onder leiding van Willy Bijdekerke
  • Techniek: Jef Schoubben - Fe Top - Willy Bijdekerke - Werner Marcelo - Roger Bouillon
  • Fotograaf: Jan De Winter
  • Kostuumontwerp: Paul Scherens

't Arsenaal[bewerken]

In 't Arsenaal bleek Tuur De Weerdt als enige oud-MMT-acteur, maar dan wel een van de pioniers,[11] op de planken te verschijnen.

Op 12 april 2008 hernam 't Arsenaal De Collega's als theaterstuk, met andere acteurs.

Gedurende enige tijd leek 't Arsenaal bovenal op te willen vallen door een storende driewerf foute spelling als "t,arsenaal" (ontbrekend afkappingsteken ' + betekenisloze komma waar een spatie hoort + de eigennaam met kleine letter a).[1][11] Daarna leek een naamwijziging op een heropstanding te willen wijzen.

Arsenaal/Lazarus[bewerken]

Zie de bij Contact gelinkte geëigende website.

Varia[bewerken]

  • De 60-jarige Mandus De Vos stierf onverhoeds in 1996, Manu Verreth, 69, eind oktober 2009 nadat hij anderhalve maand eerder zeer ernstig ziek was gebleken, en Tessy Moerenhout op 59-jarige leeftijd aan borstkanker in februari 2011.
  • Jaak Van Assche en Tuur De Weert waren vaste spelers in de sitcom De Kampioenen van de huidige VRT.
  • Vermits Jaak Van Assche benevens zijn theaterloopbaan ook Bonheidens gemeenteraadslid werd, toont de cumullijst in het Staatsblad hem, bijvoorbeeld over het jaar 2013 net als Mechels schepen Koenraad ('Koen') Anciaux, als onbezoldigd bestuurder van 't Arsenaal VZW Mechels Miniatuur Teater.

Contact[bewerken]

Arsenaal/Lazarus

Galerij[bewerken]

Filmlinks[bewerken]

Op Maat van Mechelen


Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. 1,0 1,1 Nieuwe naam voor t,arsenaal. Gazet van Antwerpen (2016-05-30). Nagezien 2016-05-31.
  2. De Schepper, Ronny; dank aan Redant, Frans. Mechels Miniatuur Theater. Auteursblog (2006-12-01). Nagezien 2018-07-26. — De Schepper over de geboorte van het MMT in 1956: "Bij de initiatiefnemers treffen we namen aan als Luc Philips en Franz Marijnen". Marijnen was toen 13 jaar en zou pas bijna 10 jaar later belangrijk worden voor het MMT.
  3. Brillouet, Marc. Ann Christy. Hitriders, website auteur (2014). Nagezien 2018-07-24.
  4. Ann Christy (Christiane Leenaerts) – Biografie. Inmemoriam nv. Nagezien 2018-07-24.
  5. Ann Christy. Belgisch Pop & Rock Archief. Muziekcentrum Vlaanderen. Nagezien 2018-07-24.
  6. ann christy fansite – lp Midzomernacht, met foto van de tekst op de platenhoes (en meer). SeniorenNet.be. Nagezien 2018-07-24.
  7. Jan Rap en z'n maat – Yvonne Keuls. Ambo-Anthos (2006-11). Nagezien 2018-07-26.
  8. Op 13 oktober 1978 zond de VRT dit uit. Cobra-archief. VRT. Nagezien 2018-07-26. — Die 'VRT' heette wel nog BRT in '78.
  9. De Kollega's maken de brug!. VPRO. Nagezien 2018-07-26.
  10. Tot nut van 't algemeen – Walter van den Broeck. steekkaarten van VVT(S). Vta (juli 1980); digitalisering en actualisatie door R.G - amateurtoneel.be (01-03-2009). Nagezien 2018-07-25.
  11. 11,0 11,1 60 jaar t,arsenaal. Hof van Busleyden, Stad Mechelen (2016-02-25). Nagezien 2018-08-04.

Voetnoten[bewerken]

  1. 1,0 1,1 1,2 De authentieke en tot het einde in het bijzonder voor erkenningen of toelagen correcte eigennaam Mechels Miniatuur Teater, zelfs nadien als 't Arsenaal VZW Mechels Miniatuur Teater [Belgisch Staatsblad 2014-08-14], wordt in allerlei publicaties volgens de toenmalige (in bijvoorbeeld het onderwijs opgelegde) 'voorkeurspelling' en bovenal sinds de afschaffing door de Taalunie van de tot dan toegelaten 'progressieve spelling', gevonden als Mechels Miniatuur Theater of Mechels Miniatuurtheater. Overigens is ook De Kollega's gebruikelijk geweest maar de transitie voor de serie tot De Collega's vergde van nature minder administratieve rompslomp; de film uit 1988 behoudt onvermijdelijk zijn titel DE KOLLEGA'S MAKEN DE BRUG op het scherm.
  2. De in het Zuidafrikaans nog gebruikelijke uitdrukking 'Jan Rap en sy maats' benadert de Mechelse 'Sus en klein Pierke' (te zeggen ‍'Süs en klao Pirrɘkɘ'‍), zonder enig aanzien Jan en alleman, maar komt dichter bij een zootje ongeregeld, rapalje.