Nasrin Sotoudeh

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken

Nasrin Sotoudeh (ook wel Sotoodeh gespeld), wellicht de enige persoon met een artikel op Mechelen Mapt die zelden of nooit een Maneblusser zag, is een Iraanse vreedzame mensenrechtenactiviste die daardoor in haar land al politiek gevangene was geweest toen ze in 2018 voor vijf jaar opgesloten werd na een extra vonnis. Ze werd bijkomend veroordeeld in maart 2019, ditmaal tot 148 zweepslagen en een totaal van 33,8 jaar, waarvan bij toepassing van artikel 134 twaalf jaar ‍[1] zou moeten uitgezeten worden. Advocate Sotoudeh was opgekomen voor vrouwen- en algemene mensenrechten en had zich geweldloos verzet tegen precaire doodstraffen, een gedrag dat de gevestigde sjiitische machten als een doorn in het oog blijven ervaren.

In navolging van Parijs, besloot de Stad Mechelen op 27 mei 2019 haar de titel van ereburger symbolisch toe te kennen, op verzoek van Amnesty International.[2]

Prelude[bewerken]

Sotoudeh verdedigde een aantal na de Iraanse presidentsverkiezingen van 2009 gevangengenomen politici en activisten, waaronder Shirin Ebadi (Nobelprijs voor de Vrede 2003), evenals omwille van nog vóór hun 18e jaar gepleegde feiten ter dood veroordeelden. In 2010 werd Sotoudeh opgepakt en volgens haar advocate in eenzame opsluiting gehouden onder beschuldiging van propagandavoering en samenzwering tegen de veiligheid van de Staat.[3][4] Haar veroordeling begin 2011 tot 11 jaar cel en 20 jaar verbod het land te verlaten evenals haar beroep uit te oefenen, werd hetzelfde jaar door een hof van beroep qua gevangenisstraf tot zes jaar herleid terwijl het de duur van het beroepsverbod halveerde. Daarnaast kostte verzaakte draagplicht van een hoofddoek geldboetes.[5]

Het Europees Parlement onderscheidde in 2012 haar en de regisseur Jafar Panahi, haar landgenoot, beiden in gevangenschap, met de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken.

Drie van haar advocaten waren inmiddels eveneens vervolgd, zodat de zwaarst gestrafte Mr. Abdolfattah Soltani ‍(en) voor 13 jaar in de afgelegen Borazjangevangenis ‍(en) zat, onder meer omdat hij de 'onwettige' Internationale Neurenbergse Mensenrechtenprijs had aanvaard. Sotoudeh kreeg onverwacht een niet nader gespecifieerd soort gratie en werd na drie jaar opsluiting vrijgelaten, evenals minstens 10 politieke gevangenen, in september 2013 — in de week vóór de speech van de nieuwe president Rouhani te New York bij de algemene vergadering van de Verenigde Naties.[3][5][6]

Ingevolge een enkele jaren eerder opgelopen veroordeling bij verstek tot vijf jaar opsluiting wegens 'medewerking aan het verbergen van spionnen met de bedoeling de nationale veiligheid te schaden' werd Sotoudeh in juni 2018 te Teheran thuis gearresteerd. Op 25 augustus ging ze in (tijdelijke) hongerstaking uit protest tegen de gerechtelijke pesterij en tegen de voortdurende intimidatie van haar gezin, verwanten en vrienden. Het vonnis werd eind dat jaar in beroep bevestigd.[6][7][8]

Bijstand van een advocaat[bewerken]

Artikel 48 van de Iraanse procedureregeling biedt recht een advocaat te kiezen en deze te ontmoeten van zodra men vastgehouden wordt. In juni 2018 holde een extra paragraaf dit principe uit bij politieke misdrijven, inlichtingenactiviteiten en misdrijven tegen de binnen- of buitenlandse veiligheid. In dat geval dient men voor juridische bijstand te kiezen uit een lijst die van overheidswege is goedgekeurd. Die sluit tot 99 procent van de normaal beschikbare raadslieden uit en men kan al wel raden wie er dan zoal overblijft. Dit verklaart mede het abnormaal hoge aantal (desnoods aanvullende) beschuldigingen die precies als die uitgezonderde misdrijven gekwalificeerd werden. In augustus 2019 beloofden autoriteiten beterschap maar alvast Nasrin Sotoudeh had daar geen baat bij.[9]

Hijab[bewerken]

"De Iraanse autoriteiten zetten de ganse machinerie van de staat in om oppositie tegen de hoofddoekverplichting de kop in te drukken, maar het tij keert meer en meer tegen hen door afkeuring vanwege meer dan de halve bevolking, stelde uitvoerend bestuurder van het Centrum voor Mensenrechten in Iran (CHRI) Hadi Ghaemi. Het Rouhanibestuur had in 2018 een rapport vrijgegeven van bevragingen uit 2006 en 2014, die aantoonden dat toen al 49,2 procent van de Iraniërs vonden dat de hijab  een persoonlijke kwestie is en niet hoort opgelegd te worden.[1]

In essentie door de Staat beschuldigd van het verdedigen van verscheidene zogenoemde Meisjes van Enghelab Street ‍(en) die zich zonder hoofddoek in publiek hadden vertoond, zoals ook zijzelf, werd de nog steeds opgesloten Sotoudeh in maart 2019 veroordeeld voor de 7 tenlasteleggingen (waarvan 'vergadering en samenspanning om op te treden tegen de nationale veiligheid' haar advocaatkeuze had beknot) met de zwaarste straf wegens 'aansporing tot zedelijke corruptie ‍[N 1] of prostitutie'. Een pijnlijk zware straf dient haar letterlijk  op het lijf geschreven te worden en voor de gevangenisjaren zou men ten onzent een moord hebben  begaan.[10] 'In het openbaar verschijnen zonder hoofddoek' en 'vals informeren om het publieke denken te verstoren' verdiende volgens de uitspraak 2 keer 74 zweepslagen (het laatste bovendien principieel 3 jaar opsluiting). Volgens artikel 134 uit 2014 zit men straffen niet achtereenvolgens uit zodat de gevangenschap gelimiteerd blijft tot de duur van de zwaarste straf; die mag de rechter wel beperkt langer bepalen dan de voor het feit voorziene maximumduur indien meer dan drie straffen uitgesproken worden. Aldus kreeg Sotoudeh 12 jaar,[8] mogelijk bovenop de vijf jaar die ze bezig was uit te zitten.[N 2] Naar verluidt uit protest tegen het justitieel systeem ‍[1] en volgens haar echtgenoot uit vrees voor represailles jegens advocaten die haar zouden verdedigen, wenste ze dit keer geen beroep aan te tekenen.[6]

Artikel 639 van het Iraanse islamitische strafwetboek bestraft met 1 tot 10 jaar opsluiting eenieder die zedelijke corruptie of prostitutie vergemakkelijkt of ertoe aanspoort. Ter zake verklaarde Ghaemi: "Al dan niet dragen van een hijab betreft vrijheid van expressie, een fundamenteel en onvervreemdbaar mensenrecht dat hoort verdedigd te worden" en "De gerechtelijke autoriteiten in Iran stellen de vreedzame verdediging van de vrijheid van expressie gelijk met prostitutie en immoraliteit, tekenend voor het bankroet van de juridische politiek in Iran." ‍[1][N 1]

Conclusies[bewerken]

Ghaemi merkte op: "De Iraanse rechterlijke macht bestraft Sotoudeh voor haar pogingen tot handhaving van de rechtsstaat en het recht op een behoorlijke verdediging in zaken betreffende met politiek gemotiveerde beschuldigingen geconfronteerde beklaagden. Eerst zaten ze achter de journalisten, activisten en dissidenten. Nu zitten ze achter de enige verdedigingslijn van hen."[11]

Bij de 40e sessie van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties drukte de aangaande Iran belangrijkste VN-mensenrechtenexpert, de normaal te Londen gestationeerde advocaat Javaid Rehman, in de wandelgangen te Genève zijn grote bezorgdheid uit: "Er is intensifiërende repressie. De staat wordt in toenemende mate onverdraagzaam." De zopas vernomen veroordeling noemde hij "een kristalheldere blijk van een verhevigende staatsreactie".[11]

Happy Birthday[bewerken]

Amper Mechels ereburger geworden, zou Nasrin verjaren. Een passend ‍'Happy Birthday'‍  weerklonk de 29e mei op de Vismarkt om de één dag later 56-jarige een hart onder de riem te stoppen — waartoe een koor Amnesty Internationalmensen was bijeen geronseld, versterkt met Eva De Roovere en Axl Peleman, onder begeleiding van de stadsbeiaardier in de Sint-Romboutstoren.[12] Al terwijl Sotoudeh te Teheran in dezelfde beruchte "Universiteit van Evin" op staatskosten "logeerde" in de lente van 2013, was haar ‍'Happy Birthday'‍  toegezongen vanuit een (echt) hotel in het Noord-Ierse Belfast door vrouwelijke mensenrechtenactivisten uit ruim 20 landen.[13]

Externe links[bewerken]

  • (en) Iran 2018. Amnesty International (2019). Nagezien 2019-09-13. — Jaarrapport

Bronnen[bewerken]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 (en) Arrests, Prison Sentences Fail to Stem Growing Public Opposition to Iran’s Mandatory Hijab Law. Center for Human Rights in Iran (2019-08-19). Nagezien 2019-09-13.
  2. Openbare zitting 1. ‍Bestuur. Overzichtslijst van beslissingen van de gemeenteraad van 27 mei 2019. Stad Mechelen (2019-05-28). Nagezien 2019-09-13.
    Kom op voor de vrijheid van Nasrin – 38 jaar cel en 148 zweepslagen. Amnesty International (2019, vóór sep). Nagezien 2019-09-13.
    (en) Nasrin Sotoudeh: Iran lawyer who defended headscarf protesters jailed. BBC News (2019-03-26). Nagezien 2019-09-17.
  3. 3,0 3,1 (en) Iran releases political prisoners including lawyer Nasrin Sotoudeh. Deutsche Welle (2013-09-18). Nagezien 2019-09-17.
  4. (en) Iran opposition lawyer Nasrin Sotoudeh detained. BBC News (2010-09-09). Nagezien 2019-09-13.
  5. 5,0 5,1 (en) Nasrin Sotoudeh, an hour after release: 'They told me, ‘You are free.’ Other prisoners and lawyers should be released, too'. Center for Human Rights in Iran (2013-09-18). Nagezien 2019-09-17: Sotoudeh zou voor Soltani 13 jaar cel genoemd hebben; andere bronnen noemen 18 jaar.
  6. 6,0 6,1 6,2 (en) Nasrin Sotoudeh sentenced. Front Line Defenders (March 2019). Nagezien 2019-09-15: 'a previous sentence ... handed down ... in 2015' en 'received in 2015' maar bron Human Rights Watch stelt 'in absentia on September 3, 2016'.
  7. (en) Auerbach, Elise; Amnesty International USA. Iran: Free Women’s Human Rights Defender Nasrin Sotoudeh on her Birthday!. Medium, USA (2019-05-30). Nagezien 2019-09-15.
  8. 8,0 8,1 (en) Iran: Harsh Sentence for Rights Lawyer Threatens Activism – Lengthy Prison Terms Shows Effort to Deter Rights Advocacy. Human Rights Watch (2019-03-20). Nagezien 2019-09-13: 'in absentia on September 3, 2016' maar bron Front Line Defenders stelt 'a previous sentence ... handed down ... in 2015' en 'received in 2015'. — Juridische details inclusief de feitelijke toedracht bij afzonderlijke bevindingen van Sotoudehs schuld en de bijhorende strafmaten
  9. (en) Iran Decides To Revise Controversial Rule Restricting Freedom To Choose Lawyer. Radio Farda (Radio Free Europe/Radio Liberty) (2019-08-30). Nagezien 2019-09-14.
  10. (fr) Lyon: les élus du 1er réclament la libération de l’avocate iranienne Nasrin Sotoudeh. Le Progrès région Rhône (2019-03-27). Nagezien 2019-09-13. — De Raad van de Orde van Advocaten van Lyon benoemde Sotoudeh tot erelid van de Balie van Lyon.
  11. 11,0 11,1 (en) Human rights lawyer Nasrin Sotoudeh sentenced in Iran. Deutsche Welle (2019-03-13). Nagezien 2019-09-17.
  12. Dalemans, Els. Amnesty International en beiaardier ‘vieren’ verjaardag van ereburger Nasrin Sotoudeh. Het Laatste Nieuws (2019-05-29). Nagezien 2019-09-13.
  13. (en) Ebadi, Shirin. Women Rising. The New York Times (2013-11-27). Nagezien 2019-09-13. "In a Belfast hotel last spring (...) female human rights activists from more than 20 countries were painfully aware of old friends who could not join us. We sang '‍'Happy Birthday'‍' to one such woman, Nasrin Sotoudeh, who was serving a six-year sentence in Tehran's infamous Evin Prison. Nasrin, a lawyer dedicated to helping women unjustly imprisoned for their work to gain equal rights, had been convicted on charges of acting against national security and propaganda against the regime. Nasrin was not alone in her predicament."

Voetnoten[bewerken]

  1. 1,0 1,1 Diverse bronnen interpreteerden de term uit het Farsi in westerse talen als 'immoraliteit', 'corruptie', '(morele) corruptie'; allicht een niet precies omschreven juridisch codewoord, zoals maar niet voor alle omstandigheden identiek te interpreteren als 'schenden van de zeden' in de Belgische strafwet. Deze voorziet geen lijfstraffen maar de zich nogal gewoontjes gedragende naturist (al dan niet met hoofddoek ‍) die de pech heeft vanaf een publiek toegankelijke plaats zonder zwemslip  simpelweg gezien te worden door een minderjarige onder de 16, riskeert ruim 8.220 euro te betalen bovenop 3 jaar opsluiting, onder nog immer bij zulke omstandigheden geregeld toegepast artikel 385 al bleven rechters veelal minder sardonisch, en een beroepsverbod bij artikel 282bis. Ongezien of slechts door personen van minstens 16, is de strafmaat lager en geldt 282bis niet; wel eiste de Staat al effectieve gevangenisstraf en is alvast voorwaardelijke van maanden uitgesproken. In tegenstelling tot andere, zeer zware misdaden plaatst en houdt een uitzonderingswet ook dergelijke, zelfs zonder uitgesproken straf gebleven zedenvervolgingen absoluut  tot de dood (en mits onder ogen van historici er voorbij) in een register, waarin naast stigmatiserend artikelnummer en strafgevolg, van de toedracht geen jota te bespeuren valt. In Nederland is het naargelang de locatie niet  strafbaar (ook buiten zogenoemde naaktstranden) dan wel de lichtste overtreding, die alleen een boete  kan kosten van ten hoogste enkele honderden euro en al gauw automatisch uit het register gewist wordt; bij daarentegen  zedenschendende handelswijze geldt maximaal een boete van enkele duizenden euro ofwel 3 maand gevangenis. Jaarlijks verrassen gans in hun blootje demonstrerende fietsers de passanten van alle leeftijden en culturen in het drukste centrum van Brussel net zo ongemoeid als in Amsterdam en Londen, hoewel het Verenigd Koninkrijk een wandelaar in rustiger oorden wel opsloot. De primaire auteur van onderhavig Mechelen Maptartikel acht zedelijkheid alsnog wereldwijd  ontstellend subjectief en wie weet: Ware geen lijfstraf uitgesproken en de veroordeelde geen geëngageerde advocate, hadden zelfs organisaties als Amnesty International en Human Rights Watch misschien andere katjes te geselen gehad.
    • Boghaert, Marthe. Het strafrechtelijk beleid omtrent openbare zedenschennis in Vlaanderen – Consistentie in en overeenstemming van de rechtspraak (masterproef). Universiteit Gent (2016-08-16). Nagezien 2019-09-15.
    Strafwetboek. Justel – Geconsolideerde wetgeving. Federale overheidsdienst Justitie, BE (geregeld geüpdated). Nagezien 2019-09-18: inwerking getreden versies art. ‍385 2002-01-01, art. ‍382bis 2016-02-29.
    Naaktloperij of schennis van de eerbaarheid. Strafrechtadvocaten Netwerk, NL (© ‍2019). Nagezien 2019-09-18. — NL art. ‍430a en 239, zie ook Wetboek van Strafrecht (2019-08-01) en tarieven
    (en) Gross, Michael. Bare as you dare. Prose and Passion (author's blog) (2019-06-15). Nagezien 2019-09-18. — World Naked Bike Ride 2019 in genoemde Europese steden
    • Delrue, Eline. 'Antisociaal gedrag' – Kruistocht in adamspak. De Morgen (2014-10-30). Nagezien 2019-09-15. — Visies op de 'vrijheid van expressie' die het Europees Hof voor de Rechten van de Mens 'antisociaal gedrag' noemt.
  2. Mechelen Mapt weet niet of de gelijktijdig uit te zitten straffen van het recentere vonnis gelijktijdig worden uitgezeten met het restant van de eerder ingegane opsluiting dan wel pas hierna ingaan. In het eerste geval zou de gelijktijdigheid allicht zijn ingegaan zodra het vonnis kracht van gewijsde kreeg, te zeggen zodra de termijn om beroep aan te tekenen verstreken was; gezien de rechter de aanklager had gevolgd zodat de Staat allicht meteen afzag van beroep, zou Sotoudehs sneller afzien van beroep haar invrijheidstelling evenveel dagen kunnen bespoedigen.