Welkom op Mechelen Mapt! Onze pagina's zijn beveiligd tegen spam of vandalisme.
Fout ontdekt? Mee bijdragen? E-mail ons of registreer u gratis en anoniem om te bewerken.

Muizen

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar: navigatie, zoeken
English.gif Village in Mechelen municipality, to the southeast of the city centre.
Dorpsplein van Muizen

Muizen is een deelgemeente van Mechelen. Het was tot einde 1976 een zelfstandige gemeente met op dat moment 4.654 inwoners en een oppervlakte van 6,90 km². Bij de samenvoeging werd ze door Brabant verloren aan de provincie Antwerpen.

Geschiedenis[bewerken]

In de 9e eeuw werd de kerk van Muizen door de Noormannen verwoest.

De Heerlijkheid Mechelen

Steeds omvatte de Heerlijkheid Mechelen ook Muizen en Hever. Muizen was een zelfstandige parochie, met een veel ruimere oppervlakte dan we nu kennen. In de 13e eeuw bij de komst van de Dalscholieren werd de kapel van Hanswijk buiten de muren, door de pastoor van Muizen overgedragen aan die kanunniken. In 1556 woedde een beeldstorm: "Die ketters hebben alsdan alle die kercke buyten die stadt van Mechelen ontstucken gesmeten." Op dat moment vormden Hofstade, Muizen en Hever samen één van de drie buitenpoortse meierijen van de heerlijkheid.[N 1] Hofstade hoorde gedeeltelijk bij de parochie Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijle en deels bij die van Muizen, zodat in 1604 Petrus De Mol, aartspriester van Mechelen, ervoor pleitte het gans onder het meer nabije Muizen te brengen omdat O.-L.-Vrouwe er nauwelijks naar omkeek. Toch blijken in de Mechelse parochie in de late 18e eeuw nog steeds kinderen uit Hofstade gedoopt.[N 2]

In 1777 is Hofstade op de Ferrariskaart te zien als een ongenaamd gehucht met als 'centrum' een 30-tal huizen tussen een "Chateau de Seghelin" en een "Chateau de L'hopital", waarvan slechts enkele ten oosten van de steenweg die vermoedelijk de parochiegrens vormde; verder oostwaarts lagen het "Chateau de Kolfs" (heden Kasteel Nieuwenhuizen) en een Kasteel van de Jezuïeten (Kasteel Ambroos). Ook herkent men het nog bestaande Trianon en een veerpont aan de huidige Trianonlaan - Molenheidebaan, welke destijds samen Steenweg op Reymeland zouden geheten hebben, met aan het einde een Kasteel Reymeland nog in het toenmalig Mechels gebied.[N 3] Iets zuidelijker echter lagen slechts twee derden van het door een slotgracht omgeven Kasteel van Schiplaken in de heerlijkheid, met het andere derde in Brabant, en oostelijk daarvan, bij Hever, lag ook het Kasteel van Gottendijs (halverwege de huidige Venstraat). De kaart toont dat de toen slechts een paar jaren oude Leuvense Vaart het gehucht had afgezonderd van Muizen. Die indelingen bleven zo tot aan de Franse inval in onze streken.

Bij de Belgische Onafhankelijkheid was Hofstade een wat vergeten en verwaarloosd gehucht: Te Mechelen langsheen de steenweg die de stad ooit met Brussel had verbonden maar die inmiddels door een westelijker aangelegde nieuwe Brusselsesteenweg van weinig belang was geworden, ontstonden vanaf 1835 echter dankzij de nieuwe spoorwegindustrie dichtbevolkte arbeiderswijken. Even verder pal op die baan, groeide stilaan Hofstade uit tot een grotere gemeenschap. Vanaf het Koninklijk Besluit van 23 februari 1870 was Hofstade een zelfstandige gemeente in Brabant. Het Arsenaal maakte ook de Leuvensesteenweg door Muizen drukker. Bij de fusie van 1977 werd Hofstade toegevoegd aan de gemeente Zemst, wijl het voormalig Brabantse Muizen een deelgemeente werd van Mechelen en het reeds Brabantse Hever aan Boortmeerbeek toekwam.

Monument[bewerken]

Een geknotte zwarte populier langs de Rijmenamsesteenweg is sinds april 2016 officieel erkend als monument. Hij staat geworteld in een gracht, die vermoedelijk een relict is van een oude Dijlemeander. Het is een zogenaamde hoekboom: op het gemene hoekpunt van vier percelen extensief grasland.[1] In Vlaanderen komt de soort enkel nog voor onder vorm van verspreide, geïsoleerde en meestal oude exemplaren en is ze zeldzaam met zeer geringe overlevingskansen; natuurlijke populaties zijn volledig verdwenen.[2]

Sint-Lambertuskerk[bewerken]

Van de oude Sint-Lambertuskerk is enkel de toren bewaard gebleven. Na een vernietigend bombardement in 1944 werden, tijdens een opgravingscampagne, sporen van diverse oude kerken teruggevonden, waarvan de oudste uit de 8ste-9de eeuw dateert.

Een gotische eenbeukige kerk uit 1405-1407 vervangt een achthoekige koepelkerk uit de 10de eeuw. De gotische kerk wordt in 1578 vernield en moeizaam tot in 1625 gerestaureerd. In 1772 worden zijbeuken toegevoegd. Tussen 1960 en 1966 werd op het dorpsplein van Muizen een nieuwe kerk gebouwd.

Kasteel Vennecourt[bewerken]

Kasteel Vennecourt behoorde aan de familie de Meester de Betzembroeck. Het kasteel had zelfs een eigen kapel.

Het domein van het kasteel werd in de Jaren 50 van de 20e eeuw gebruikt voor jeugdkampen, maar raakte snel in verval. In 1958 greep er nog een laatste Vlaamse Kermis plaats. Na afbraak werden de gronden verkaveld. Deze verkaveling wordt in Muizen de Ven genoemd.

Kasteel Vennecourt werd afgebroken in 1962-1963. Hier en daar staat nog een stukje recht van de oude ommuring van het kasteel.

Dry Port Muizen[bewerken]

De Dry Port (letterlijk 'droge haven') Muizen paste in het recente nationaal en internationaal vervoer langs de lucht, per spoor, schip, vracht- en bestelwagen met de vereiste dispatching en just-in-time leveringen. Het knooppunt met overslagscentrum voor alle systemen van intermodaal transport liet toe dat goederen op een vlotte manier van het ene transportsysteem naar het andere overgeladen werden. Het was een goed uitgerust goederenstation dat kon dienen als binnenlandse draaischijf. Er was 3 hectare stockageruimte beschikbaar.

De NMBS investeerde in de toekomst: het aantal sporen werd verdubbeld van 2 naar 4. Een portaalkraan bediende deze vier treinsporen van elk 600 m lang en er waren 3 mobiele kranen. De meeste terminals hebben slechts éénzijdige toegang tot de hoofdader. Die te Muizen was evenwel zodanig op het hoofdspoor aangesloten dat de wagons langs de ene kant konden binnenrijden en vlot langs de andere buiten.

De Dry Port was sinds het begin van de eeuw operationeel. De transportmodi waren uiteraard spoor en weg, maar Muizen stond met een dagelijkse frequentie ook in directe verbinding met Londen, Manchester en Birmingham via de Kanaaltunnel, en met de havens van Antwerpen, Rotterdam en Zeebrugge. Verder bestonden er directe verbindingen met de Euroterminal Genk en met andere belangrijke terminals te Brussel, Antwerpen Schijnpoort, Gent, enz... Het eerste success werd echter gevolgd door onbenutte capaciteit vooral nadat de trafiek met Engeland via de Kanaaltunnel wegviel - goed voor bijna de helft van de in het topjaar 2005 ruim 34.000 verwerkte containers.[3]

In 2009 herleefde de Dry Port in Muizen dankzij een contract met Proctor & Gamble, waardoor jaarlijks zo'n 5.000 containers, vanuit Muizen, naar de haven van Zeebrugge gebracht werden. De Dry Port verwerkte jaarlijks een 60.000 containers.(bron?) Notulen uit mei 2014 van een overleggroep met Proctor & Gamble meldden dat de Dry Port gesloten is.[4]

Evenementen in Muizen[bewerken]

  • Fuif van het Chiro: Elk jaar geeft de Chiro van Muizen een grote fuif, die plaatsvindt in een tent op het dorpsplein, genaamd "Breugelfeesten".
  • Mosselsouper: Jaarlijks wordt er een mosselsouper gehouden door de leden van de Koninklijke Harmonie ‍'Mannen van Goede Wil'‍ uit Muizen. Ook worden er jaarlijks twee concerten georganiseerd in de Mechelse stadsschouwburg. In december 2010 concerteerde John Reels met de Muizense harmonie.
  • Musina in Concert: De Koninklijke Harmonie Musina organiseert op 15 maart een nieuwe editie van Musina in Concert, onder leiding van dirigent Luc Schoeters.
  • Schoolfeest Sint-Lambertusschool: jaarlijks de laatste of voorlaatste zondag van juni.

Wilde en beestentreinen[bewerken]

De Joden en Roma die vanuit de Dossinkazerne naar Oost-Europa gedeporteerd werden, zouden pas vanaf het XXe konvooi in beestenwagons vervoerd zijn. Toch blijkt uit bijvoorbeeld het relaas 'De Geheimzinnige Kazerne Dossin' van Joseph Hakker, dat ook eerder een beestentrein benut werd tot Muizen, waar men dan voor de dagenlange rit op een werkmanstrein overstapte.

Om de aanvoer per spoor van vijandig zwaar materiaal te bemoeilijken, stuurde het Belgisch leger op 27 september 1914 vanuit Muizen vier onbemande met keien en zand geladen treinen uit. In deze 'wilde treinen' geplaatste explosieven zouden na een half uur ontploffen. In de richting van Leuven reed een van de 'spooktreinen' te pletter op een aarden wal die een Duitse militaire trein beschermde bij het afladen van 42 cm-kanonnen (dikke bertha's), die daar in stelling werden gebracht, vrijwel zeker tussen het station van Boortmeerbeek en Haacht. Aldus bleek slechts beperkte hinder toegebracht.[5]

Varia[bewerken]

  • Recentst gepubliceerde inwonersaantal: 5.163 (2014-01-01)[6]
  • Een goed bewaard geraamte van een mammoet werd in 1903 gevonden, bij het aanleggen van de spooraftakking Weerde-Hofstade-Muizen.[7]
  • Het Dierenpark Planckendael bevindt zich op het grondgebied van Muizen.
  • Circus Ronaldo heeft Muizen als thuishaven.
  • De Koninklijke Harmonie ‍'Mannen van Goede Wil'‍ is gevestigd in Muizen.
    Eind 2014 bracht ze in de Mechelse stadsschouwburg een uniek concert, uit het repertoire van Harold Arlen (en), Cole Porter en George Gershwin.[8]
  • De Koninklijke Harmonie ‍'Musina'‍ resideert eveneens te Muizen.
  • Een ruim 79 miljoen euro winnend biljet bij de trekking van Euro Millions van 8 juni 2012, was te Muizen in krantenwinkel Roosenboom gevalideerd.[9]
  • Na 45 jaar lang wielerwedstrijden in en om Muizen georganiseerd te hebben, hing Muizenaar Hendrik De Vis in oktober 2014 zijn koersfiets aan de haak.
  • De kapel van de Goede Herder aan de Leuvensesteenweg werd in mei 2015 door de familie Costima omgebouwd tot een evenement- en exporuimte. Het glasraam daarin is van de hand van de Mechelse kunstenaar Jean-Pierre Tuerlinckx.[10]
  • ‍'De Vampier van Muizen'‍ werd de bijnaam van Staf Van Eyken uit Bonheiden omdat hij tussen oktober 1971 en maart 1972 in Muizen drie vrouwen beet, verkrachtte en wurgde.
  • De beeldhouwer Frans B. Van Zaelen is geboren en getogen in Muizen en er sinds 2010 opnieuw honkvast, na een dertigtal jaren vooral in Frankrijk in de Provence gewerkt te hebben.[11] Welke van zijn werken de Stad Mechelen bezit, bleek in 2016 onduidelijk.[12]
  • Muizen is de thuishaven van de kunstschilder Ray (Raymond) Buelens. Geboren te Boortmeerbeek behoort Raymond Buelens tot de Belgische School. Zijn werken bevatten voornamelijk zeezichten, landschappen en natuurweergaven.

Contact[bewerken]

Externe links[bewerken]

Galerij[bewerken]

Filmlinks[bewerken]


Bronnen[bewerken]

  1. Geknotte zwarte populier in de Dijlevallei. Inventaris Onroerend Erfgoed. Nagezien 2016-09-21.
  2. Behoud en herstel van de zwarte populier in Vlaanderen. Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Nagezien 2016-09-21.
  3. Dry Port Muizen wil weer uit dal klimmen. Gazet van Antwerpen (regio Mechelen) (2008-02-27). Nagezien 2014-11-10.
  4. Van Campenhout, Martine (verslag). Notulen Overleggroep 13 mei 2014. Leefmilieugroep Mechelen-Zuid vzw. Nagezien 2014-11-10.

  5. 1) treinbotsing in Boortmeerbeek. Forum Eerste Wereldoorlog (2008-03). Nagezien 2015-05-29.
    2) Trachet, Tim; Michiels, Marc. De wilde treinen: een Belgisch ‟geheim” wapen. De redactie.be (2014-09-27). Nagezien 2015-05-29.
  6. Bevolkingscijfers met inwonersaantal ingedeeld per deelgemeente. Stad Mechelen. Nagezien 2015-05-29.
  7. Vandeputte, Omer. Gids voor Vlaanderen p. 1273. Lannoo (2007). Nagezien 2015-05-29.
  8. Van Welden, Paul. Uniek concert in stadsschouwburg. Het Nieuwsblad (regio Mechelen) (2014-12-07). Nagezien 2015-05-29.
  9. Muizen is op zoek naar winnaar euromillions. Gazet van Antwerpen (2012-06-27). Nagezien 2015-05-29.
  10. Familie Costima bouwt kapel om tot event- en exporuimte. Gazet van Antwerpen (regio Mechelen) (2015-05-21). Nagezien 2015-05-29.
  11. Kunstenaar brengt erfenis onder in stichting voor arme gezinnen. HLN regio Mechelen (2016-04-13). Nagezien 2016-04-14.
  12. Mechelse inventaris kunstcollectie blijkt onvolledig. Radio Reflex (2016-03-01). Nagezien 2016-04-14.

Voetnoten[bewerken]

  1. De beide andere meierijen waren Hombeek met Leest, Heffen en Battel enerzijds, en Nekkerspoel en Pennepoel anderzijds. In 1416 gaf Philips de Goede de meierijen van Heffen, Leest, Hombeek, Muizen en Hever "à son bien aimé cirurgien et varlet de chambre, maitre Josse Bruyninc". Ook midden de 17e eeuw was eenzelfde persoon, Perico Bordel, meier van al de gehuchten en dorpen, uitgezonderd Nekkerspoel en Pennepoel; in 1678 echter was Jan Frans de Roubaix meier van Hombeek, Leest, Auwegem en Geerdegem, zodat terug gesplitst moet geweest zijn. Oude associaties blijken niet gauw te verdwijnen: Anno 2013 groepeert Kerk in Mechelen de parochies van de hier eerstgenoemde meierij onder 'Landelijk Mechelen' en die te Walem (1430: Waelhem apud locum dictum Pennincpoel) met die in de Pennepoel en Nekkerspoel; slechts die in de derde meierij zijn uitgesplitst naar twee groepen, inzake ten overstaan van de recentere Leuvense Vaart.
  2. De in Hanswijk, heden de wijk Tervuursesteenweg, kortst bij de stad in 1898 ontstane parochie Sint-Jozef Coloma was oorspronkelijk een deel-parochie van Onze-Lieve-Vrouw over de Dijle. In 2013 toont de website kerkmechelen.be dat weliswaar 'Mechelen Zuid' de parochies Pius X en St.-Jan Berchmans alsook St.-Jozef Coloma (na 12 jaren sluiting van de in 2012 heropende kerk) groepeert, wijl 'Mechelen aan de Dijle' naast O.-L.-V.-over-de-Dijle ook de parochie van de Hanswijkkerk in de binnenstad en beide parochies van Muizen, St.-Albertus en St.-Lambertus, omvat.
  3. Als er al enig verband zou bestaan tussen de namen Reymeland en Rymenant ofte Rijmenam, het dorp ligt aan de tegenoverliggende kant van Hever en was buiten de heerlijkheid.