Welkom op Mechelen Mapt! Onze pagina's zijn beveiligd tegen spam of vandalisme.
Fout ontdekt? Mee bijdragen? E-mail ons of registreer u gratis en anoniem om te bewerken.

Mechels dialect/spelling

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar: navigatie, zoeken

Bij het einde van de 19e eeuw bestonden er twee varianten van het 'Platmechels', waarvan één nogal beinvloed door het Leuvens en vooral gehoord in de omgeving van het 'Arsenaal' aan de Leuvensesteenweg. In het begin van de 20e eeuw was het meer authentieke reeds beperkt tot enkele toenmalige achterbuurten (Zelestraat, Nokerstraat, Heembeemd, allicht ook wel de Galgenberg). Beide dialecten werden sindsdien nagenoeg geheel verdrongen door het net zo authentieke zogenaamd 'Burgermechels'. Typisch voor de uitspraak van die eertijds 'beschaafder' geachte spreektaal is, dat vrijwel geen tweeklanken voorkomen behoudens specifieke lange klinkers gevolgd door een 'j'-klank. De in het AN voorkomende uitspraak van 'leus', 'luw', 'lees', 'luis', 'lijst', 'lauw', 'loos' met tweeklank, bestaat niet in het Burgermechels maar iets gelijkaardigs was uitvergroot in het Platmechels. Daarnaast kende dit laatste een opmerkelijk aantal uitermate plastische uitdrukkingen, dikwijls met een terminologie gebaseerd op seksualiteit of uitscheiding. Slechts indien een Platmechelse term nog onbekend zou zijn in het Burgermechels waarvan het wat overbeschaafd taalgebruik net als in de standaardtaal evolueerde, zal de Platmechelse uitspraak weergegeven worden en dit wordt dan duidelijk aangegeven. Bemerk dat 'Platmechels' een eerder denigrerende term was, dus niet zo best kan vergeleken worden met 'Plattdeutsch' uit het vlakke deel van Duitsland tegenover 'Hochdeutsch' uit een bergachtiger landschap. Sommige Mechelaars zeggen dat ze dagdagelijks Platmechels spreken hoewel ze dat dialect nimmer gehoord hebben, ze spreken dan vlot en zuiver Burgermechels. De schrijfwijze die hieronder wordt aangegeven, is ontworpen met het Burgermechels in het achterhoofd.

Conventie: alfabet[bewerken]

De uitspraak van meerdere klinkers in het Mechels komt niet voor in het Algemeen Nederlands (AN); van andere is ze doffer of juist scherper. Enkele medeklinkercombinaties verschillen eveneens. Daardoor kan de gebruikelijke spelling van deze laatste taal onmogelijk een behoorlijk idee geven van wat men in het dialect hoort. Vermits weinigen voldoende vertrouwd zijn met fonetische karakters of met een conventie die wel eens gebruikt wordt voor Brabantse dialecten (waartoe het Mechels behoort), worden op deze site de volgende voorstellingen gebruikt om de uitspraak van het Mechels dialect weer te geven ‍:

Drie minder alledaagse karakters garanderen vlotte intuïtieve lezing ‍: ə [of ɘ] – ɛ – œ (hoofdletters Ə [of ɘ] – ε – Œ )[1]
Schrijfwijze Omschrijving van de klank
Klinkers
a korte a als in AN 'lat'
aa lange a als in AN 'laat'
ə (of ɘ)‍[2] doffe e (ook sjwa geheten) als in AN 'het'
e korte e als in AN 'bed' hoewel eerder een tikkeltje doffer, Mechels bed (AN bed)
ee lange e als in AN 'heet', Mechels beet (AN biet), Mechels geetər (AN gieter)
ɛ ‍[3] korte klank tussen e en ei, als in AN 'recht', Mechels bɛt (AN bijt), Mɛchələ (AN Mechelen)
ɛɛ ‍[3] lange klank tussen ee en ei, Mechelse variant rɛɛling (AN reling [uit Engels railing]), Mechels spɛɛling (AN tolerantie)
ei lange klank als in AN 'mei', 'mij', Mechels pjeid (AN paard), Mechels reigə (AN regen)
əu (of ɘu)‍[2] korte tot halflange klank tussen doffe e en eu, Mechels ləuzzə (afgeleid van horloge), bəurgər (AN burger)
eu lange eu als in AN 'deur', Mechels keur (AN kuur)
ui of ɛu ‍[4] ongeveer als in AN, maar dichter bij Franse 'directeur', 'cœur'; Mechels kuirə (AN keuren), muigə (AN mogen), vuil (AN veel)
i korte i die merkelijk doffer klinkt dan in het AN
ie lange i als in AN 'lied', Mechels iet (AN heet [erg warm, draagt naam])
ao lange klank vrijwel als in Engels 'raw', 'dough' en Frans 'lent', 'chant', Mechels rao (AN rouw, rauw, rij), wao (AN wij, wei), nao (AN nauw, nu), dao (AN duw), gaos (AN gas)
o korte doffe o als in AN 'kok' maar merkelijk doffer
oa lange doffe o als in Frans 'bon' zonder de neusklank,‍[R 1] Mechels boa (AN bui), bloarə (AN bladen, bladeren), koa (AN kaai), broa (AN kuit, [ik] braad)‍[R 2]
oo lange open o als in AN 'kook'
œ korte oe als in AN 'boek' (dus niet als de Franse œ zoals in 'mœurs')
oe lange oe als in AN 'boer'
ou lange klinker (bijna) als in AN, in het Mechels vooral lettergrepen die in AN met 'oo' gehoord worden ‍: ouvərkoukə (AN overkoken)
au ongeveer als in AN maar net ietsje meer naar 'aa' toe; allicht slechts te horen in leenwoorden zoals nən Audi.
ü korte klinker als in Frans 'tu'. De klinker in woorden als AN 'brug', 'fut' klinkt duidelijk scherper in het Mechels.
üü lange uu als AN 'buur', 'futen', Mechels üüksəl (AN jeuk, of figuurlijk ‍: ingewikkelde verdachte boel)
Speciale medeklinkers
dt samengetrokken overgang t-d doch eerder dt gehoord zoals ook wel in AN 'dat doet' en Mechels wa dta (normaal wa da, AN letterlijk 'wat dat', 'hetwelk')
(eerder facultatief, meestal zal d volstaan maar soms wordt daartoe te duidelijk een t [mee]gehoord)
ng ng zoals in AN en Mechels 'lang'
ch ch zoals in AN 'lach', 'Mechelen' (niet als in 'choronsaus' of 'charisma'), Mechels Mɛchələ (AN Mechelen)
gh g met typische zachte aangeblazing waarbij de stemhebbende g meteen naar een stemloze ch evolueert, Mechels ghiel (AN geheel), Mechels Ghao-sə ...! (AN Jij <scheldnaam>! [kwaad])
' verzwijgingsteken waar in AN 'h' te horen is, een in het Mechels onbestaande  medeklinker al schreef ook vroeger elkeen de h (maar dit artikel spelt de uitspraak); heel misschien kan of kon een aandachtige toehoorder in bepaalde woordsituaties bij sommige sprekers een hooguit onbewust spoor vermoeden dat bijvoorbeeld ‍'aan (AN 'haan') onderscheidt van aan (AN 'aan') of ‍'aokə ('heidetje') van aokə ('eitje') —‍  bovenal vergemakkelijkt het teken systematisch het begrijpend lezen ; het overeenkomstig AN benutte identieke afkappingsteken als in ‍' t blɛft 's morgəs kaod schept geen auditief probleem ; ook vindt men het elders ‍[R 1]
j als in 'Jan', AN 'yacht', 'baai', Mechels jacht (scheepvaart, jagerij); [weggelaten tussen een erg korte i en een klinker ‍: spesiaal, labbiaal, oupiüm, priɛɛl, ‍'iaat, Sjieet, maar niet als de i uit AN onhoorbaar lijkt ‍: sərjɛus, kərjɛus enz.]
zj als in 'Jef', Franse mansnaam 'Jean', zonder voorafgaande 'd' als Engelse uitspraak van vrouwennaam 'Jean'
sj sj zoals in AN 'sjaal', 'chef' of wel eens 'Sjarel' (afgeleid van Frans Charles), in Frans 'chou', Engels 'show'‍ ; bij alsnog relatief weinig woorden verdringen vooral jongere sprekers de -ke verkleining stilaan door -je ‍: drəukə  → drəudsjə (AN 'draadje'), gəukə  → gəutsjə ('gaatje'), strəukə  → strəutsjə ('straatje'), (ə pakskə früt ‍ ‍:) ə klɛnkə  → ə klɛntsjə ('kleintje'), al oubollig (tenzij als net minder dan de verouderde inhoudsmaat ‍:) pintəkə  → pintsjə  en (tenzij als een 'kleine korte', lichtjes als 'kotje' en vooral als 'kaartje' ‍:) kəutəkə  → kəutsjə ‍ ‍; die evolutie van katəkə  → katsjə ('katje') gaat alsnog trager, ‍'onnəkə  → ‍'əundsjə (hondje) vlugger ‍; andere blijken al vrijwel algemeen ‍: ‍'aanəkə  → ‍'əuntsjə (haantje), verkleining van vaol  luidt heden vrijwel steeds vɛltsjə ('vijltje') en ə plükskə voal is ə vəultsjə ('vuiltje')
sjg twee opeenvolgende medeklinkers zonder spoor van een klinker tussenin ‍: sj (zie daar) gevolgd door g als AN in Vlaanderen 'ge' ‍; verschillend uitgesproken dan, maar meestal equivalent aan, sch in een overeenkomstig AN woord

Conventie: spellingsregels en verantwoording[bewerken]

  • Als een bepaalde klinker in het Mechels betekenisverschil kan geven naargelang die kort dan wel lang uitgesproken wordt en de korte klank door één enkele letter voorgesteld wordt, wordt in alle woorden de lange voorgesteld door verdubbeling van die letter. Verdubbeling van de medeklinker na een korte klinker is dan logisch overbodig, maar doet geen kwaad en blijft zeker aanbevolen als dit foute lezing door onbedachtzame AN gewoonte helpt voorkomen (Mechels speling zou nochtans in principe correct zijn voor AN 'spelling' want AN 'speling' moet in 't Mechels spɛɛling zijn, maar... Mechels geschreven als spelling kan niet anders dan juist begrepen worden). Deze afwijking van AN spellingsregels voorkomt problemen als met AN bedelen (lange e + doffe e [sjwa] + doffe e = schooien , doffe e + lange e + doffe e = uitreiken) en met onherkenbaarheid van stamwoorden ('moten' lijkt meer op 'motel' dan op 'moot'). Dubbelzinnigheid en niet-herkenning zouden nog stelliger onoverkomelijk zijn waar het Mechels een gans andere klinker heeft dan AN, omdat niemand vertrouwd is met het woordbeeld in het Mechels en menig geïnteresserde lezer niet met het gesproken dialect. Aangezien ii als raar zou opvallen en toch in geen Mechels woord een 'e'- of 'ee'-klank op een 'i'-klank volgt zonder hoorbare tussenmedeklinker, wordt de lange i net als in het AN voorgesteld door ie. Uitzondering: zie 'j' in de tabel, om vanuit AN misleidend beeld 'ij' te vermijden; dat heeft wel tot gevolg dat ook spesijaal niet kan, wijl spesjaal nog minder kan wegens een fout 'sj'-gebruik.
  • Vermits de klinker in AN 'koek' kort is, doch in AN 'koe' en 'moeder' lang, kiezen we voor het Mechels arbitrair œ voor de korte en oe voor de lange klank. Het onderscheid is noodzakelijk omdat elk van die klanken ook voorkomt in Mechelse woorden die in het AN heel andere klinkers hebben. De 'u' lezen we in het AN voor een sterk verschillende klank, dus nemen we de Duitse spelling best niet over. De Mechelse korte 'u'-klank is duidelijk scherper dan in het AN en wordt voorgesteld door ü. Krak dezelfde verlengde klank wordt vanzelfsprekend voorgesteld door üü; die ligt wel dicht bij de AN 'uu' maar komt in het Mechels slechts voor in heel andere en behoorlijk zeldzame woorden.
  • Het Mechels kent geen 'h' aan het begin van een lettergreep, noch in vervoegingen of meervouden een eind-'n' na een doffe e; die slechts vanuit kennis van AN vermeende karakters worden dus niet geschreven. In het Mechels hoort men dus meer woorden beginnen of eindigen met een klinker.
  • In het Mechels wordt vrijwel steeds een tussenmedeklinker ingelast wanneer twee klinkers op elkaar volgen, ook indien het om twee woorden gaat. Het weglaten van een slechts in AN voorkomende initiële 'h' helpt een nodige tussenmedeklinker te vermoeden, bijvoorbeeld vrie-j-oeg (AN 'wreed hoog'). De hoorbare tussenmedeklinker wordt steeds geschreven, aan weerszijden met een koppelteken verbonden. Soms is het onduidelijk of bijvoorbeeld een eind-'n' overgebleven is (meestal) dan wel een 'n' tussengelast werd; ook voor andere tussenmedeklinkers kan de oorsprong onzeker blijken (na is AN 'naar'; men hoort na-j-ee zowel als na-r-ee, 'hier', doch nooit na-j-oas, 'huis'; schrijven we nar oas of na-r-oas?); in geval van twijfel wordt het karakter als tussenlas voorgesteld.
  • Een 'j'-klank wordt steeds met dat karakter voorgesteld, ook in termen als AN 'boei' (aldus bœj), 'yin en yang' (jin en jang). Het karakter 'j' wordt noch gebruikt voor spelling van de klinker uit AN 'lijf' (altijd ei), noch voor de uitspraak van bijvoorbeeld eigennamen als 'Jef' maar wel als onderdeel van specifieke karaktercombinaties als in sjaal (stemloze medeklinker) en Zjef (stemhebbende medeklinker).
  • Men zal vergeefs zoeken naar een 'y' (naargelang de uitspraak hetzij j hetzij i), een 'c' (k dan wel s) buiten de lettercombinatie ch, een 'ç' (s)
  • Een karakter 'g' klinkt in het AN aan het eind van een lettergreep veeleer alsof er 'ch' zou staan: 'twee dagen' heeft een stemhebbende 'g'-klank, maar 'dag' klinkt net als dacht zonder 't'. Vermits dit verschijnsel niet anders is in het Mechels, wordt in dergelijk gevallen g geschreven zoals men dit in AN zou verwachten. Ook een AN woord als 'rotdag', waarin de 'd' verzwegen lijkt, wordt in het Mechels net zo vereenvoudigd uitgeproken en mag dus als rotdag geschreven worden. Net als in het AN kan een bijvoorbeeld uit verbuiging of vervoeging als 'b' of 'd' geweten medeklinker, aan het eind van een lettergreep als 'p' respectievelijk 't' worden gehoord maar als 'b' of 'd' geschreven opdat de juiste betekenis herkend zou blijven.

Het Mechels is een levende taal. Tijdens het Interbellum en vooral sinds de Tweede Wereldoorlog werd elke dialectspreker blootgesteld aan invloeden uit randgemeenten, buursteden, en door radio, ondertiteling in de bioskoop, onderwijs en televisie, aan de Nederlandse standaardtaal en aan een Vlaamse tussentaal. Aldus hoort men ook in 'zuiver' dialect wel eens verschillen naargelang de spreker of zelfs bij eenzelfde spreker naargelang de context. Men hoort bijvoorbeeld motuir (electromechanica was geïntroduceerd uit het Frans), motoar (autotechniek kende ook Duitse bronnen) en, zij het recentelijker, moutər (in TV-programma's hoort men veelal Engels) en elke motou is met zulk ding uitgerust; het zou absurd zijn om één variant tot authentiek Mechels uit te roepen. Overigens wordt van de naar oorsprong Franse en Duitse varianten een Mechels meervoud gevormd door toevoeging van naar keuze hetzij ə, hetzij s; voor de Engelse geldt moutərs; zeer dikwijls hoort men voor de Duitse en/of Engelse een bastaardmeervoudsvorming met klankomslag motourə. Dit laatste wordt ook wel eens gezegd als meervoud van motou, men zou haast kunnen stellen foutievelijk want gebruikelijk heten deze voertuigen motous; daarnaast wordt wel eens moutər met meervoud moutərs, nu ook in deze betekenis, gebezigd.

Het taalgevoel van wie Mechels als moedertaal ervoer, zorgt wel voor aanvaardbare omzetting en gebruik van woorden die men voor het eerst in een ander dialect of AN verneemt maar er komen individuele verschillen tot stand vermits geen norm voor uitspraak of taalgebruik vastgelegd is. Er is trouwens geen reden om recent of hedendaags evoluerende klankverschuivingen zomaar af te wijzen want die deden zich vanouds en doorheen de geschiedenis voor in Germaanse talen.

In demonstraties van het Mechels dialect, zal wel de voorkeur gegeven worden aan de oudst bekende variant die nog steeds in de dagelijkse spreektaal voorkomt.

Voetnoten[bewerken]

  1. Tijdens het bewerken van een pagina op Mechelen Mapt, zijn de ongebruikelijke karakters vlot beschikbaar via 'Extra's bij bewerken [tonen]' onder het bewerkingsvenster.
  2. 2,0 2,1 Fonetische karakters ə en ɘ duiden zeer dicht bij elkaar aanleunende klanken aan. Het karakter ə (voor Internetpagina's in Html codeerbaar als &#601;) is beschikbaar met hoofdletter Ə (code &#399;). In sommige typografische stijlen kan de ə moeilijker onderscheiden worden van de a. Het gebruik van de ɘ (code &#600;) zal dan leesbaarder blijken, maar er is geen gelijkvormige hoofdletter voorzien in Html coderingen. Men kan dan als hoofdletter voormelde Ə ofwel Ǝ (code &#398;) benutten, of de kleine ɘ netjes apart groter als ɘ weergeven (in Html <span style="font-size:133%;">&#600;</span>). Gelukkig behoeft het Mechels die hoofdletter eigenlijk nooit ‍: "ɘt is al goo!" wordt bijna altijd "'t Is al goo!". "ɘr" (AN 'er', zeer gebruikelijk) heeft in het Mechels dikwijls een 'ingeslikte' sjwa als in 'k em 'r niks an tə zeggə, en is zeldzaam aan het begin van een zin omdat daar "Dər" (eigenlijk AN 'daar') net zo benut wordt als 'Er' in het AN. Een andere klinker kan əu of ɘu geschreven worden.
  3. 3,0 3,1 De ɛ behoeft een hoofdletter vermits ze enkel of dubbel aan het begin van een zin kan voorkomen en voor de Mechelse uitspraak van εɛrik als 't geen Rik is. Typografisch is die hoofdletter (voor Internetpagina's in Html codeerbaar als &Epsilon;) echter identiek of sterk gelijkend op de E, hoofdletter voor e. Daarom wordt best de kleine ɛ apart in een groter type gezet. In Html wordt ε geschreven als <span style="font-size:133%;">&epsilon;</span>.
  4. Naargelang spreker en/of nadruk kan de Mechelse klank ietsje dichter bij het begin van AN ui (dus geen tweeklank) of bij de Franse eu van directeur aanleunen. Zo kan vuil tə kərjɛus in AN als 'vé‍ é‍ l te curieus' voorgesteld worden, bij vɛul tə kərjuis zou AN de nadruk op de allerlaatste lettergreep leggen. De gewone uitspraak kan onbewust of naargelang de spreker variëren tussen vuil tə kərjuis en vɛul tə kərjɛus ; dit is alsnog onontgonnen gebied. Schrijvers van deze dialectspelling kunnen zich allicht ook laten beï‍ nvloeden door het woordbeeld van het AN, of zich systematisch aan één vorm houden. Een woord als AN 'beter' kan overigens in het Mechels als bɛɛtər ‍ tot beitər klinken maar een Mechelse rɛɛling nooit als "reiling" en een pjeid zweemt nooit naar "pjɛɛd"  ; dit is taaleigen, al is bɛɛtər ‍ misschien een nogal recente verbastering.
Randbemerkingen
  1. 1,0 1,1 Een in Mechelse leenwoorden of namen uit het Frans behouden neusklank wordt voorgesteld door een afkappingsteken ‍: Boa', Klemao', 'k em 't ni ouver onzə Zjao' ma karremao' œp dən Armao' gəmü‍nt. (Bon, Clement, ik heb het niet over onze Jean maar viseer vierkant Armand.)
  2. Voor etymologisch overeenstemmende woorden luidt de 'ui' uit AN in het Mechels nagenoeg altijd oa. Zeldzaam zijn woorden waarvan de stam met eenzelfde betekenis zowel op -ade, op -aai en/of op -a kan eindigen in het Algemeen Nederlands. Hedendaags Mechels kent geen term die etymologisch vergeleken kan worden met spade / spa of met verouderd eegade (gade / gaai) / eega maar kaai / kade / ka, vlaai / vlade / vla, braai / Middelnederlands brade, kraai / Middelnederlands kra zijn in 't Mechels koa, vloa, broa, kroa waarvan de meervouden - krijgen en ook de werkwoorden AN braden en kraaien zijn broajə, kroajə; het aan made (hooiland) verwante werkwoord maaien alsook maden (larven) is moajə; AN schade / scha is sjgoa en werkwoord schaden sjgoajə; zie ook etymologie 'eega', 'gade', 'vlade', 'wildbraad', 'made'. AN baden is boajə (hoewel uitsluitend in de lichaamsdeel helende betekenis). Zadel is zoal, gaai goa, taai toa en een taaie nən toajə, een draai nən droa met meervoud alsook het werkwoord draaien droajə en dat is ook het meervoud van draad (hoewel dat enkelvoud in het Mechels identiek klinkt als AN evenwel met verkleinwoord drəukə of drəudsjə), naaien noajə, paaien poajə, waaien woajə, zaaien zoajə, graaien groajə en raden (gissen) soms roajə doch meestal groajə met voltooid deelwoord gegroajə doch ook wel gegroad, (aan)raden is roajə, (op)laaien van vuur zowel als (op)laden van vracht of stroom is (œp)loajə. Bladeren en bladen (papier) is bloarə met enkelvoud identiek aan AN blad doch verkleinwoord bləudsjə(s) al kan voor de plant ook wel bləurəkə(s). Wellicht is er een verband tussen AN gadeslaan (toekijken) en goaslagə (voor iets zorg dragen, iets zorgzaam behandelen) want de betekenis in het AN draagt bij tot die in het Mechels (en AN slaan, ook in samenstellingen zoals op- of toeslaan, is steevast slagə). De AN lange aa is in het Mechels zelden oa, wellicht slechts indien uit 'ade' of 'aai'. Toch is ook in het Mechels een aa te horen in bijvoorbeeld adel, dadel, daad/daden, zaad/zaden (verkleinwoord echter zəudsjə(s)), raad/raden (als vergadering zoals een advies- of gemeenteraad), baden (als zwemmen doch in die betekenis haast nooit benut in het Mechels), baai en haai (beide termen die Mechelen vreemd waren en inmiddels merkwaardig genoeg niet 'vermechelst' raakten en al kan iemand wel eens boa[j] gezegd hebben, oa[j] zeker niet). Enkele voornoemde Mechelse woorden zijn homoniem met één of meer met 'ui' in het AN ‍: kruien (van ijs)><kruiden><kraaien kroajə, luie><luiden><laden loajə, zuil><zadel zoal, tui><taai toa, [de] rui (haarverlies)><[ik] raad roa (doch niet de werkwoorden ruien><raden ‍: roavə><roajə).

Enkele voorbeelden[bewerken]

(Deze worden best opgenomen in een herwerkte versie van de moederpagina.)

Een opmerkelijk verschil tussen AN en Mechels, is het aantal varianten van persoonlijke voornaamwoorden en grammaticaal gebruik ervan, om meer of minder nadruk op de identiteit te leggen: het AN kent slechts je, jij ofwel ge, gij en 'k, ik; vergelijk Mechels ge, ga, gao (ge, gij); 'r, ər, əur, uir (haar) əllə, əullə, uile (hen) [nooit: 'ɛllə' (jullie) of 'wɛllə' (wij), dat komt uit naburige gemeenten]; 'k em, ik em, 'k em ək, 'k em ək-ik, ik em ək-ik ('k heb, ik heb); a-j-ei, ao-j-ei, a-j-ei-d-a, ao-j-ei-d-a (hij heeft); enz.

  • Burgermechels = bəurgərmɛchəls (misschien ook bəurəgərmɛchəls)
  • de burgemeester = den bəurgəmiestər — Nooit 'den bəurəgər' voor die van Mechelen, dat was een term in enkele hedendaagse deelgemeenten toen daar nog een lokale was.
  • door de deur heen = dui də dui dui (letterlijk: AN 'door de deur door')
  • het ei is rauw, een rauw ei, drie rauwe eieren = d'aor is rao, ən rao-j-aor, drao rao-j-aorə
  • een kop koffie, een kopje thee = ən zjat kaffə, ə zjattəkə tεε
  • tien tenen = teen tienə
  • een draaier aan een draaibank (metaal- of houtbewerking) = nən droajər an ən droajbank
  • een stielman die opschuurt (meubelmakerij, houtsculptuur) = nə rəussər
  • opschuren (houtbewerking) = œprəussə
  • verf wegschuren = vɛrəf afrəussə (de ə in vɛrəf is erg kort, eventueel ook als AN)
  • wrijven = vraove, rəussə
  • als het jeukt moet je krabben, maar wrijven doet minder pijn = as 't üükt mœtə krabbə, ma rəussə doo mindər zier
  • de wreef of wrijf van een voet van mijn vrouw = də vrεεf of vraof van nə voot van mən vrao (Zuidnederlands wreef, ook wel –misschien verouderd– wrijf: hoger deel van de bovenzijde van een voet)
  • de wrijf van de voet van mijn vrouw = də vraof van mən vrao-j-əurrə voot (letterlijk: AN 'de wrijf van mijn vrouw haar voet'), ook uire voot om haar identiteit te benadrukken
  • mijn twee wrijven zien af = mən twie vraovə zeen af
  • mijn twee vrouwen zien af = mən twie vraovə zeen af
  • vrouw = vrao, ien vrao, twie vraovə
  • dat wijf wuift, vijf wuivende wijven, ze zijn met vijf = da waof woaft, vaof woavəndə waovə, zə zen gəvaovə
  • mouw = mao, ien mao, twie maovə
  • mei = mao, dən iestə mao is nə fiestdag
  • paars = moaf, twie moavə maovə
  • curieus [nieuwgierig, merkwaardig] = kərjuis
  • hij heeft hier geen inspraak = a-j-ei-d-a-j-ee zjüstəkəs niks tə zeggə (letterlijk: AN 'hij heeft hij hier juist(jes) niets te zeggen')
  • shot = sjot (zeker als voetbalterm of als synoniem voor stamp: klinkt merkelijk doffer in het Mechels, meervoud en werkwoord sjottə; als inspuiting: eventueel de Engelse uitspraak en dan best oorspronkelijke spelling behouden: ə 'shot' of enkələ 'shots', verwacht van enkələ sjots de doffere uitspraakvariant.)
  • Beerzel en Beersel (onderscheiden plaatsnamen) = Bjeizəl en Beirsəl