Welkom op Mechelen Mapt! Onze pagina's zijn beveiligd tegen spam of vandalisme.
Fout ontdekt? Mee bijdragen? E-mail ons of registreer u gratis en anoniem om te bewerken.

Mechelen in Nederlands Limburg

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar: navigatie, zoeken
English.gif A village by the name of Mechelen, in the Netherlands
Mechelen, Gulpem-Wittem, Limburg, Nederland

Er bestaat een dorp Mechelen in de Nederlandse provincie Limburg. Het ligt tussen de Nederlandse stad Maastricht en de Duitse stad Aken, en tussen Heerlen en de Belgische Voerstreek. Het was steeds de grootste dorpskern geweest van de voormalige gemeente Wittem maar is heden een deelgemeente van Gulpen-Wittem. Onder het dorp Mechelen vallen ook de buurtschappen Bissen, Bommerig, Broek, Dal, Elzet, Helle, Hilleshagen, Höfke, Hurpesch, Kleeberg, Kosberg en Schweiberg.

De oudste vermelding van de plaats stamt van het Germaanse Magalunas, genoemd naar het aangrenzende Malensbos (dat in 1208 voorkomt als Malone(bron?)). De betekenis hiervan is: "Bij de grote, machtige plaats".

Geschiedenis[bewerken]

Dit Mechelen is waarschijnlijk ontstaan als een nederzetting bij een landgoed van de graven (later hertogen) van Limburg, rond het punt waar de Mechelbeek en de snel stromende Geul elkaar ontmoeten. De plaatsnaam is waarschijnlijk in de vroege Middeleeuwen door immigranten meegebracht uit de omgeving van het Belgische Malonne bij Namen.

In 1215 schenkt Hertog Hendrik III van Limburg zijn hof te Mechelen aan de Johanniter Orde, een geestelijke ridderorde die onder leiding stond van een Commandeur. In 1588 verlieten de Johannieters Mechelen en zij verpachtten sinds die tijd hun bezittingen in dit dorp. De Johanniter Orde is in de tijd van de kruistochten in Jeruzalem (ca. 1100) opgericht voor de verzorging van zieke en gewonde pelgrims. Zij verwierf al snel bezittingen in geheel Europa. Een commanderij is een geheel zelfstandige staat met een eigen rechtspraak. In 1579 en in 1588 werden het klooster en de hoeve door brand verwoest. In die tijd vertrokken de Johannieters naar Aken.

Het klooster werd niet meer herbouwd, de hoeve wel. Dit gebeurde voor het laatst na branden in 1825 en 1897 en na de grondige restauratie die in 1986 werd afgerond. In 1794 worden door de Franse overheersers alle kerkelijke goederen in beslag genomen. Dit betekende na bijna 600 jaar het einde van de Johannieter Commanderij.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Dorpskern van Mechelen in Nederlands Limburg

Aan de Sint-Jan de Doperkerk van Mechelen werd begonnen in 1810. Het was architect Matthias Soiron uit Maastricht die de ontwerpen maakte. De toren, met romaanse elementen als spaarvelden en rondboogfriezen, ontstond enkele decennia later, in 1837. Later werd het schip verlengd en nog later (1935) maakte men de halfronde koorpartij. Voor een in kerkarchitectuurhistorisch opzicht nog tamelijk jong gebouw heeft de kerk van Mechelen al heel wat wijzigingen aan de oorspronkelijke opzet gekend.

In het met een tongewelf gedekte interieur zijn diverse voorwerpen te vinden die afkomstig zijn van een ouder gebouw ter plaatse of van elders. Het hoofdaltaar is uitgevoerd in een barokke vormentaal en geeft daarmee aan ouder te zijn dan de dagen van Soiron. Bij dit altaar zijn de 14e-eeuwse houten bustes te vinden van twee bisschoppen van wie we de namen niet kennen. In deze beelden werden relieken bewaard. De maker van een houten sculptuur verbeeldde het afgehakte hoofd van Johannes de Doper. Het stamt uit de 16e eeuw en is veelkleurig beschilderd. Deze polychromie was gebruikelijk, maar is bij de meeste oude houten sculpturen in de loop der eeuwen verdwenen. Ouder dan de kerk zijn ook nog de weelderige rococopreekstoell (18e eeuw) en een hardstenen doopvont (17e eeuw).

Mechelen was het bestuurscentrum van de gemeente Wittem. Het gemeentehuis was sinds 1986 gevestigd in vakwerkhuis/landgoed De Heerenhof. De historie van "De Heerenhof" gaat terug tot de 12e eeuw. In de loop van de tijd is het pand talloze keren uitgebrand en verwoest, maar telkens herbouwd. Het maakte deel uit van de bezittingen van de hertogen van het vroegere Limburg. Het huidige pand dateert uit 1825. Thans is het in gebruik als "Hospice Martinus" (stervensbegeleiding in huiselijke omgeving) en zorghotel voor revaliderende patiënten, in een samenwerkingsverband van de Heerlense stichting VZR, de Vaalser stichting voor stervensbegeleiding Sint Martinus en thuiszorgorganisatie Domicura. Het Panhuis is een voormalige dwangbrouwerij.

Mechelen en de rond Mechelen gelegen buurtschappen zijn rijk aan oude vakwerkhoeven en vakwerkhuizen.

Buurtschap Bissen

Aan de noordkant van het verlengde van de weg door het dal staat een zogeheten ongelukskruis, voorzien van het opschrift: “Hier starb durch ein Unglück am 6 April / 1878 der Jüngling Johannes Leonardes / van Hautem im Alter von 13 Jahre / betet für die armen Seelen.”

Buurtschap Bommerig

Aan de voet van het Elzetterbos bij Bommerig is een klooster van de Paters Redemptoristen geweest. Het complex is er nog, de paters zijn al jaren geleden verdwenen.

Buurtschap Helle

Helle is een beschermd buurtschapsgezicht, vanwege de fraaie vakwerkhoeven, die in oude luister zijn hersteld. Hoeve De Helle ligt op een onopvallende plaats langs de kant van de weg. De hoeve is in U-vorm gebouwd. Woonhuis, stallen en bijgebouwen zijn rond een binnenplaats gegroepeerd. Vanaf deze plek is het uitzicht weids.

Buurtschap Höfke

Höfke is een beschermd buurtschapsgezicht. De buurtschap Höfke is een verzameling van 18e-eeuwse vakwerkboerderijen met bloemrijke graslanden. Eén van deze hoeven is eigendom van Natuurmonumenten en is geheel gerestaureerd. De watermolen Bovenste Molen wordt omstreeks 1350 voor het eerst vermeld. Tot begin 18e eeuw was het een dwang-of banmolen van de Heren van Wittem. Omstreeks 1800 bestond de Bovenste Molen uit twee graanmolens, waarvan er in 1828 één is omgebouwd tot papiermolen. In 1979 is het complex aangekocht door Natuurmonumenten. Het interieur van de molen kan niet meer worden bezichtigd. Zoals de naam al suggereert, ligt er in de buurt ook een Onderste Molen.

Natuur / cultuur / recreatie[bewerken]

Mechelen ligt aan de Mergellandroute, met slingerende landwegen en paden. De meanders van de riviertjes de Geul en de Mechel hebben het landschap bepaald.

Buurtschap Bissen

De Zuid-Limburgse Golf- & Countryclub, opgericht in 1956, is de hoogstgelegen golfbaan van Nederland. Gelegen rond het punt waar het Schweibergerbos en het Kruisbos bij elkaar komen. De 18-holes-baan biedt bij helder weer een fraai uitzicht richting Drielandenpunt. Ten dele licht geaccidenteerde en open baan, ten dele rustige bosbaan met soms niet al te brede fairways, gelegen op een plateau.

Buurtschap Elzet

Op loopafstand van Elzet ligt het circa 100 hectare grote "Elzetterbos", onderdeel van het "Grote Vijlenerbos". Er is een gemarkeerde wandelroute van vijf kilometer.

Buurtschap Höfke

In natuurgebied ’t Höfke, gelegen in het Geuldal, mag u vrij wandelen op de wegen en paden. Het gebied wordt beheerd door "Natuurmonumenten".

Buurtschap Schweiberg

Schweibergerbos, Onderste Bos, De Molt, Wagelerbos, Verlorenkost en Dunne Bos zijn typische hellingbossen met boven aan de hellingen de soorten armere bossen met onder meer wintereik, ruwe berk, lijsterbes en hulst. In de kruidenlaag hoofdzakelijk adelaarsvaren en blauwe bosbes. Lager op de helling groeit het rijkere eiken haagbeukenbos met es, zoete kers, haagbeuk en hazelaar. Op de bodem vinden we stekelvarens, lelietjes van dalen, lievevrouwebedstro, muskuskruid, maagdenpalm en slanke sleutelbloem. Op sommige plaatsen zelfs mannetjesorchis en bruine orchis. De bossen worden beheerd door Staatsbosbeheer. De bossen worden doorsneden door oude gebruiks-en eigendomsgrenzen. Binnen het bosgebied zijn de meeste voormalige grenzen vaak te herkennen aan oude grensstenen (Ryensteynen)of grensbomen (Limietbomen). Op de grensstenen kon men met initialen aangeven op welk gebruiks-of eigendomsrecht de grens betrekking had. De grensbomen werden doorgaans geknot en regelmatig vrijgesteld. Ze hadden het voordeel beter zichtbaar te zijn. Daarom werd naast een grenssteen dikwijls ook een grensboom geplant. Voor tijdelijke grenzen, bijvoorbeeld rond te kappen bosgedeelten, werd een smalle strook bos gekapt, een doorslag gemaakt. De verwering van kalksteen in deze bossen, heeft geleid tot het ontstaan van een dikke laag vuursteeneluvium. Door in de bodem wegzakkend regenwater werd het onderliggende vaste kalkgesteente plaatselijk tot op grote diepte opgelost. Via trechtervormige ruimten zakten het water en de bovengelegen bodem steeds dieper weg en werden geologische orgelpijpen gevormd. Dit karstverschijnsel is bovengronds goed waar te nemen. Verspreid gelegen komvormige laagten of kuilen geven aan waar de bodem is verzakt. Dat worden Dolines genoemd. Op de vlakkere delen van het Onderste en Schweibergerbos verraden tientallen Dolines waar de kalksteen in de ondergrond is opgelost.

Galerij[bewerken]

Filmlinks[bewerken]

Wandelen in het Geuldal (Mechelen, Limburg, Nederland)
Mechelen, Limburg, the Netherlands

Mountainbiken in Mechelen, Limburg, Nederland
VVV wandelroute Mechelen, Limburg, Nederland

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

Voetnoten[bewerken]