Margareta Van Oostenrijk
Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Translation : Margaret of Austria
Inhoud |
Beschrijving
Margareta van Oostenrijk (Brussel, 10 januari 1480 - Mechelen, 1 december 1530) was Hertogin van Savoye, landvoogdes van de Nederlanden, en de enige dochter van keizer Maximiliaan I van Oostenrijk en Maria van Bourgondië.
De jonge Margareta
Na de dood van haar moeder op 27 maart 1482 werd de tweejarige Margareta van Oostenrijk verloofd met de toen dertienjarige Karel VIII, de Franse Dauphin. In 1491 echter trad Karel in het huwelijk met Anna van Bretagne en Margareta werd in 1493 bij de Vrede van Senlis aan haar vader, Maximiliaan, teruggegeven. Twee jaar later huwde Margareta met de tengere Johan van Kastilië, de troonopvolger van Spanje. Deze bezweek echter vijf maanden later, totaal uitgeput door feestelijkheden, blijde intredes en echtelijke plichten.
Op 5 maart 1500 arriveerde Margareta te Gent, waar de geboorte werd gevierd van Karel, de zoon en erfopvolger van haar broer Filips. Op 28 november 1501 huwde zij met hertog Philibert II van Savoye, maar zij verloor haar tweede gemaal amper drie jaar later (Philibert stierf na een jachtparij op een hete dag, toen hij overvloedig ijskoud bronwater had gedronken). Margareta nam zich toen voor de weduwenkap tot het eind van haar dagen te dragen en verwoordde haar rouwgevoelens in Franstalige gedichten. Zij laat een kerk optrekken in het Franse Brou (dichtbij Bourg-en-Bresse) als herinnering aan haar echtgenoot.
Mechelen
De hertogin keerde naar de Nederlanden terug, waar keizer Maximiliaan (Regent na de dood van Filips de Schone) haar op 18 maart 1507 belastte met de landvoogdij. Margareta regeerde vanuit Mechelen, waardoor deze stad de Hoofdplaats van de Nederlanden werd. Voor het bestuur van deze gewesten deed ze vooral een beroep op de Geheime Raad. Tijdens haar beleidsperiode was zij voortdurend begaan met de belangen van de Habsburgse Dynastie en stond ze erg wantrouwig tegenover het Franse Vorstenhuis.
Toen zij toenadering zocht tot de Koning van Engeland en deze samen met het leger van Maximiliaan de Franse troepen in Normandië versloeg, kwam door haar bemiddeling op 10 maart 1508 de Vrede van Kamerijk tot stand, waarbij o.a. de jonge aartshertog Karel voorbestemd werd te huwen met Maria Tudor, dochter van de Engelse koning.
Toen Karel V in 1515 meerderjarig werd verklaard, leefde zij enige tijd teruggetrokken. Nadat Karel naar Spanje was vertrokken om er, na het overlijden van Ferdinand V van Aragon, de troonopvolging waar te nemen, werd Margaretha (La Bonne Tante) voor een tweede maal belast met de regering over de Nederlanden.
Andermaal behartigde zij vooral de belangen van Habsburg. Eén van haar successen was de verkiezing van Karel V tot Keizer (1519), wat gepaard ging met een hervatting van de oorlog tegen Frankrijk (zie slag bij Pavia), waarbij de Franse Koning de soevereiniteit over Artesië verloor. Samen met de koningin van Frankrijk ijverde ze voor een vergelijk, wat op 3 augustus 1529 tot de Damesvrede leidde, waarbij Frans I definitief afstand deed van alle aanspraken op Vlaanderen en Artesië. Tijdens de laatste tien jaar van haar bewind liet Karel V het gehele bestuur over de Nederlanden op haar schouders rusten.
In vele opzichten kan men Margareta's regering beschouwen als een tijd van rust en welvaart.
Einde van haar leven
Ten gevolge van een slepende beenkwaal stond ze in 1530 het bewind over de Nederlanden af aan Antoon I van Lalaing, Graaf van Hoogstraten. Op 30 november schreef zij haar laatste brief, vergezeld van haar testament aan Karel V, die ze met aandrang verzocht de vrede te bewaren, zowel met de koning van Frankrijk als met die van Engeland. Margareta overleed te Mechelen in de nacht van 30 november op 1 december 1530.
Een gecultiveerde Dame
Tot aan het einde van het Ancien Régime was het collectioneren van kostbare rariteiten nog het voorrecht van mensen van stand. Het Hof van Mechelen herbergde onder Margareta van Oostenrijk een collectie koralen en luxegerei uit de hele wereld en de allereerste verzameling Azteekse kunstvoorwerpen in Europa.
Ook kunstenaars en wetenschappers vonden toen hun weg naar Mechelen en leefden en werkten onder de voogdij van Margareta van Oostenrijk. Eén van die wetenschappers was de magiër, occulte schrijver en feminist-avant-la-lettre Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim, leraar van de Nederlandse arts Johannes Wier.
Standbeeld
Dit standbeeld, gelegen op de Mechelse Schoenmarkt, is van de hand van de Mechelse beeldhouwer Joseph Tuerlinckx (1849).
Het standbeeld draagt de volgende tekst :
Margaretae Austriacae
Belgio Praefectae
Literarum et Artium
Quas et Ipsa Coluit
Fautrici
Pacis Cameracehsis
Augtori
Cui Mechlinia
Altera Patria fuit
Regnante Leopoldo I
S.P.Q.M.
MDCCCXLIX
Wat zoveel wil zeggen als :
Margareta van Oostenrijk
Regentes der Nederlanden
Beschermster van Letteren en Kunsten die zij zelf beoefende
Bewerkster van de Vrede van Kamerrijk.
Voor wie Mechelen een andere Vaderstad was
Opgericht onder de regering van Leopold I
Door Bestuur en Volk van Mechelen
Op eigen Kosten
in 1849
Externe Links
Galerij
 met weduwenkap |
 door C. van Rode |
 van Lalain(g) |
