Joris Rye
Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
 Merchant from Mechelen
|
Joris (Georgius) Rye was een handelaar uit Mechelen.
Inhoud |
Tulp
Naast handelaar was Joris Rye ook een groot liefhebber van de kruidkunde. [1]
Het was een stoffenhandelaar uit Antwerpen, die – in 1562 - van een leverancier uit Constantinopel een lading stoffen had ontvangen. Tussen deze stoffen lagen een aantal knollen die werden aanzien als uien. De stoffenhandelaar kookte ze op de gewone manier (met olie en azijn) en serveerde deze knollen bij het avondmaal. De overschot begroef hij in zijn tuin tussen de kool en het onkruid. Het was hier waar Joris Rye de knollen aanschouwde en herkende. [2]
Joris Rye plantte enkele van de overgebleven knollen in zijn eigen tuin in Mechelen, waar de eerste tulpen, rond 1564, ontluikten. Joris Rye was zo opgetogen dat hij de tulpenbollen verspreidde onder andere plantenliefhebbers in Mechelen, waaronder de Mechelse botanicus Rembert Dodoens, die de tulp afbeeldde in zijn Cruydtboeck (1568).
Joris Rye schreef de botanicus Charles de l’ Ecluse (Carolus Clusius) aan die de bloemen aanschouwde rond 1568 in Mechelen (waaronder in de tuin van Jan van Brancion). [3] Carolus Clusius nam enkele bloemen mee naar zijn botanische tuin in Leiden.
Dit alles leidde dat ook de Vlaamse plantkundige en arts Mathias de Lobel (Lobelius), vriend van Rembert Dodoens, een afbeelding van de tulp opnam in zijn “Adversaria”, in zijn “Plantarum seu stirpium historia” (Plantijn – Antwerpen – 1576) en - meer uitvoerig beschreven - in zijn “Rariorum Plantarum Historia” uit 1601. [4]
De tulp werd het beste voorbeeld van een object, waarvan verzamelwoede de prijzen in de jaren 1635-1637 zodanig de hoogte injoeg dat er fortuinen voor neergeteld werden. Men gewaagde terecht van een tulpengekte. [5] De tweekleurige, gevlamde rassen heetten, in die periode, “Des Tulipes Flamandes”. Tulpen, met de namen “Gouda”, “Anversa” en “Viceroy” waren gegeerde gebroken tulpen [6] omstreeks 1635.
Etymologie
De naam “tulp” is afgeleid van “tulipan”, dat tulband betekent. Sultans droegen deze bloem in hun tulband als symbool van hun adellijke afkomst.
