Jef Denyn

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Master carillon player from Mechelen and founder of the most renowned international higher institute of campanology
Jef Denyn

Jef Denyn, geboren te Mechelen op 19 maart 1862 en er overleden op 2 oktober 1941, wordt gezien als de ontwerper van de technologie die de moderne beiaard mogelijk maakt.(bron?)

Hij volgde in 1887 zijn vader Adolf Denyn op als stadsbeiaardier en begon vanaf 1892 met de wekelijkse maandagavondbespelingen die nog steeds plaats vinden. Van heinde en verre kwam het publiek zich te Mechelen op verscheidene plaatsen (waaronder vooral het Straatje zonder Eind) verdringen om te luisteren naar de heerlijke klokkenklank. Door de technische verbeteringen die hij aanbracht, maar vooral door zijn talent en bezieling voor zijn instrument, wist Jef Denyn de beiaardkunst (weer) tot echte muziek te maken.

Denyn werd hierin gesteund door vooraanstaande mensen uit het Mechelse Cultuurleven, zoals de leden van De Eikel, een vereniging die zich inzette voor de 'verstandelijke en zedelijke ontwikkeling onzer Vlaamse bevolking'. We lezen er onder meer de namen van de kunstschilders Willem Geets en Albert Geudens, de beeldhouwer Boudewijn Tuerlinckx en de historicus Prosper Verheyden.

Mechelen beiaardstad

Mechelen, aantrekkelijkheden, de voorloper van de Toeristische dienst, verzorgde de publiciteit, hotels boden beiaardarrangementen en er kwamen speciale beiaardtreinen. De kranten kondigden telkens na het voorbije concert dagelijks het programma van het volgende aan. De tovenaar in de Toren maakte ook in de Verenigde Staten furore. Op korte tijd vestigde hij de reputatie van Mechelen als Beiaardstad.

De Mechelse beiaardschool

Gedenkboek Jef Denyn

Maar Jef Denyn had ook oog voor de toekomst en ijverde voor degelijk beiaardonderwijs. De stichting van de Beiaardschool was dan ook een mooi cadeau om in 1922 zijn 35-jarig ambtsjubileum te vieren.

Verdiensten

  • 1892 Jef Denyn, stadsbeiaardier van Mechelen sinds 1887, begint met zijn befaamde zomeravondconcerten, een idee dat sindsdien door vele steden is overgenomen en heden ten dage tot het vaste ritueel behoort. Omstreeks dezelfde tijd brengt hij enkele eenvoudige, doch zeer doeltreffende verbeteringen aan in het aanslagsysteem van een klok. Hij was bovendien een overtuigd voorstander van het Tuimelaarsysteem. Als adviseur zou hij die ideeën in talloze steden toepassen.
  • Onder impuls van Jef Denyn ontstonden in 1892 de maandagavondconcerten. Een evenement dat je als het toenmalige Maanrock kan bestempelen : speciale treinen werden ingelegd om de toeschouwers, die van heinde en verre kwamen, naar Mechelen te brengen.
  • 1897 In Mechelen worden door Jef Denyn en zijn geestverwanten internationale beiaardwedstrijden georganiseerd. Deze bestaan nog altijd en werden ook elders overgenomen. De prestaties bleken sterk afhankelijk te zijn van de tractuur van de desbetreffende beiaard. De tweede wedstrijd vond in 1910 te Brussel plaats. Dergelijke wedstrijden worden in Nederland sinds 1927 georganiseerd.
  • 1915 Jef Denyn maakt een rondreis door Nederland en geeft daarbij advies over meerdere beiaarden. Onder meer adviseerde hij dringend om de bestaande broeksystemen te vervangen door tuimelaarsystemen. In Nederland breken de broekse en tuimelaarse twisten uit met de centrale vraag aan welk spel de voorkeur gegeven moet worden. Aan het Vlaamse beweeglijke spel met zijn vele tremolo's dankzij het tuimelaarsysteem of aan de eenvoudige Hollandse speelwijze met het broeksysteem. Die strijd zou tot in de jaren vijftig voortduren waarbij de Vlaamse speelwijze in gematigde vorm tenslotte de overhand kreeg.
  • 1919 De eerste Nederlandse beiaard die volgens Denyns ideeën werd ingericht was de Hemony-beiaard op de Eusebiuskerk te Arnhem. Maar de verwachte publieke belangstelling bleef uit.
  • 1922 Te Mechelen wordt wat nu heet de Koninklijke Beiaardschool "Jef Denyn" opgericht met Jef Denyn als eerste directeur. Aanvankelijk zou de school al in 1914 gesticht zijn, doch door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd dat verhinderd. In datzelfde jaar werd het Eerste Internationale Beiaardcongres gehouden. In 1925 volgt het tweede te 's-Hertogenbosch. Pas in 1972 werd het derde congres georganiseerd.
  • 1941, 2 oktober is een zwarte bladzijde voor de beiaard. Nadat Jef Denyn aan het Mechelse station ten val komt, overlijdt hij nog diezelfde dag aan zijn verwondingen.

Nu

Grafsteen Jef Denyn

Momenteel is er een plein genoemd in Mechelen naar deze muzikant: het Jef Denynplein

Ode aan Jef Denyn

Le Carillonneur de Malines

Chanson Créée par Joanyd
Paroles de F. Montreul
Musique de W. Fatzaun

En Belgique, aux jours de malheur,
Quand l'Allemand semait les ruines,
Wolfram était carillonneur
Dans les églises de Malines...
Un matin qu'il carillonnait
Pour une fête pastorale,
Un obus prussien détruisait
Le clocher de la cathédrale
Et Wolfram perdant la raison,
Gémit dans un sanglot profond:

Refrain :
Cher carillon, jolies clochettes,
Vous qui charmiez les alentours
C'en est fini des jours de fête!
Vous êtes mortes pour toujours
Cloches d'amour, douce harmonie,
Vous étiez mon adoration
Pour guérir ma pauvre folie
Ah! rendez-moi mon divin carillon!
Ah' rendez-moi mon divin carillon! Mon divin carillon!

En France, il vint se réfugier...
Mais, persistant dans sa folie,
Il ne cessait de répéter:
«Rendez-moi mes cloches chéries!»
Dans son délire, il revoyait
Les victimes des hécatombes
Et son clocher qui s'écroulait
Sous une rafale de bombes...
Dans la nuit même, on l'entendait
Qui tristement, au loin chantait...

A malines, un soir, il rentra
Voulant revoir sa cathédrale...
La nuit entière, il demeura
Devant ses ruines magistrales...
Comme l' aurore se levait,
Il entendit des chants de gloire!
Les clairons alliés annonçaient
La délivrance et la victoire!
Alors, retrouvant la raison,
Wolfram, gaiement, dit sa chanson:

Cher carillon, jolies clochettes,
Vous qui charmiez les alentours
Vous reverrez de grandes fêtes
Et la Belgique d'heureux jours!
La douleur pour vous est finie
Et vous redirez vos chansons,
Dans la Paix et dans l'Harmonie
Honneur à toi mon glorieux carillon
Honneur à toi mon glorieux carillon. Mon glorieux carillon!

Nota : Wolfram was een stijlnaam die veelvuldig werd gebruikt of aangehaald om "den kunstenaer" in het algemeen aan te duiden. In dit geval dus een verwijzing naar Jef Denyn. Wolfram is Wolfram von Eschenbach.

Galerij

Filmlinks


Externe links

Bronnen

Voetnoten