Welkom op Mechelen Mapt! Onze pagina's zijn beveiligd tegen spam of vandalisme.
Fout ontdekt? Mee bijdragen? E-mail ons of registreer u gratis en anoniem om te bewerken.

IJzerenleen

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar: navigatie, zoeken
English.gif Shopping street and market place in Mechelen
IJzerenleen

De IJzerenleen te Mechelen is een belangrijke winkelstraat en marktplaats, op de verbindingsas Korenmarkt-Grote Markt. Lokaal hoort men geregeld 'IJzerleen' en het dialect houdt het kort op ‍'de Lein'‍.

Geschiedenis[bewerken]

De IJzerenleen

Een overblijfsel van de heirbaan Bavay-Asse-Breda-Utrecht, heette de verhoogde kasseibaan die de Grootbrug via de IJzerenleen en de huidige Steenweg met de kathedraal verbond, 'Steenweg'. Begin 13e eeuw werd er een vliet in gegraven die de Dijle verbond met de Koolvliet en bij de noordelijke eindoever ontstond een vismarkt; die hield men later langsheen de oostelijke oever.[1] In 1532 werd op de huidige IJzerenleen een deel van de vliet overwelfd en de visverkoop verhuisde naar wat nu Vismarkt heet.[2]

Het Vleeshuis dat al in het eerste kwart van de 13e eeuw bestond, werd in 1332 herbouwd en deze verkoopbanken met vergaderzaal en kapel van het beenhouwersambacht verdwenen van even voor het Schepenhuis pas in de Eerste Wereldoorlog.[1] Ten gevolge dat Duitse mortiervuur missen we sindsdien ook het pand er tegenaan, in 1728 herbouwd in ontwerp van Jan Frans Boeckstuyns voor de Gilde van de Handboog, de eigenaar van 1442 tot haar opheffing kort na 1775.[3] De gevel met daarin een groot beeld van haar patroonheilige Sint-Sebastiaan, later vervangen door die van de stad, Sint-Rombout, had bijna twee eeuwen het zicht van de IJzerenleen bepaald. Oude tekeningen, foto's en postkaarten tonen het in gebruik als veilinghuis De Blauw,[4] met nog de wapens van ridder Locquet, onder meer voorzitter van de Grote Raad van Mechelen en burggraaf van Hombeek.[1][5] Het gehele blok in het verlengde van het Schepenhuis had van de Geitestraat voorbij de Blauwhondstraat tot de Borzestraat gereikt.

Tussen de overige straatjes aan oostzijde, Schaalstraat (in de 20e-eeuwse volksmond 'Schouwvegersstraatje') en Lange Schipstraat, stond al in de 14e eeuw een Sint-Martinus- ofte Sint-Maartenskapel. Vanaf 1453 hoorde ze aan de Gilde van de Jonge Voetboog, die haar gildenhuis aan de IJzerenleen vlak voor de ongeveer 9 bij 12 meter grote kapel inplantte. Eind de 18e eeuw verkocht de Franse overheerser beide bouwsels en ze werden in 1830 afgebroken.

De gotische gietijzeren leuningen die in de 16e eeuw – wellicht in de periode 1531-1534 – aan het overgebleven stukje vliet werden opgesteld, gaven sinds ook dat in 1675 gedempt werd, aanleiding tot de huidige naam. (bron?) Ze werden gerestaureerd in 1783, 1927 en 2016.[2][6]

Hedentijds[bewerken]

De veelal historisch ogende gebouwen aan weerszijden van de IJzerenleen dateren van de jaren 1920.[7] De oorspronkelijkere waren net als die in aanpalende straatjes met de grond gelijk gemaakt in 1914. De marktstraat reikt nu tot het eermalig Schepenhuis, nu museum.

Langsheen de IJzerenleen bevinden zich vermaarde handelszaken zoals de rookwarenwinkel en voormalig sigarenfabrikant Windels, de kaasspecialist Harry Schockaert, drogisterij 't Verguld Schaap en de Standaard Boekhandel (voorheen aan de overkant, vlakbij de Steenweg).

In augustus 2011 startte men met de werkzaamheden aan het Vlietenmuseum onder de IJzerenleen, dat in het najaar van 2012 officieel werd geopend voor publiek.

Varia[bewerken]

  • Op 26 augustus 2011 verzakte een deel van de IJzerenleen (en een stuk van de Nauwstraat), ten gevolge van een breuk in de hoofdwaterleiding.
  • Op 18 september 2011 gaf de Mechelse hoogspringer Jonas de Meyer een demonstratie Street Vault op de IJzerenleen, tijdens de autoloze zondag. Hiermee werd een traditie heropgestart.

Externe links[bewerken]

Galerij[bewerken]

Filmlinks[bewerken]


Bronnen[bewerken]

  1. 1,0 1,1 1,2 Godenne, Leopold (pentekeningen); Godenne, Willy (red.). Oud Mechelen. Willy Godenne, Mechelen (p. 18, 19, 27)
  2. 2,0 2,1 Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen, deel 9n, p. 222 e.v.
       (ook vernoemd in IJzerenleen (ID: 13728) De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed)
  3. (fr) Liste des membres du Cercle Archéologique de Malines - Membres titulaires (Pdf). Bulletin du Cercle archéologique, littéraire et artistique de Malines - Tome quatorzième p. 288. L. & A. Godenne, Mechelen (1904). Nagezien 2014-11-21.
  4. (fr) Liste des membres du Cercle Archéologique de Malines - Membres titulaires (Pdf). Bulletin du Cercle archéologique, littéraire et artistique de Malines - Tome quatorzième p. 3. L. & A. Godenne, Mechelen (1904). Nagezien 2014-11-21.
  5. {{Citeer web |url=https://books.google.be/books?id=R1LGFWJcNlsC&pg=PA422&lpg=PA422&dq=JEAN-ANTOINE+locquet&source=bl&ots=8wa1kZP77d&sig=1uo9Z9UyKchuRZZY9tgodJKe9vs&hl=nl#v=onepage&q=JEAN-ANTOINE%20locquet&f=false |formaat=Google book |titel=Dictionnaire généalogique, héraldique, chronologique et historique, contenant... les familles nobles du royaume... |auteur=Aubert de La Chesnaye Des Bois, François-Alexandre |uitgever=Duchesne |jaar=1757 |pagina=422 |accessdate=2017-05-11
  6. IJzeren leuningen (ID: 200711) De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed
  7. Wederopbouw IJzerenleen (ID: 26838) De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed