Welkom op Mechelen Mapt! Onze pagina's zijn beveiligd tegen spam of vandalisme.
Fout ontdekt? Mee bijdragen? E-mail ons of registreer u gratis en anoniem om te bewerken.

Hombeek

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar: navigatie, zoeken
English.gif The village of Hombeek in the municipality of Mechelen
De Sint-Maartenskerk van Hombeek,
vermeld in 1129; oudste sporen in huidige kerk uit 13e eeuw

Sinds 1 januari 1977 is Hombeek een deelgemeente van Mechelen, een van de groenere zones in de omgeving van de stad.

De binnenstad verlaat men aan de Brusselpoort om de deelgemeente te bereiken. Via de Hombeeksesteenweg voorbij een zijingang van het Vrijbroekpark en langs het industriepark Mechelen-Zuid, komt men onder een brug van de E19-autosnelweg door bij het dorpscentrum. Daarin passeert een S-bocht de zijbanen rechts naar Leest en naar de parochiekerk om de steenweg over de spoorweg heen te leiden, in de richting Kapelle-op-den-Bos.

Landschap[bewerken]

Het Plateau van Hombeek[bewerken]

De vallei van de Zenne kent een scherpe begrenzing langs de westzijde, met de overgang naar het Plateau van Hombeek, een hoogteverschil van een vijftal meter. Het plateau zelf is overwegend vlak, met uitzondering van de insnijding gevormd door de vallei van de Aabeek – Molenbeek. Langs de Zenne zijn ook oude gedeelten van de bedding zichtbaar in het landschap. zoals de oude meander op de plaats waar nu het Vrijbroekpark gelegen is.

De 'Put van Hombeek'[bewerken]

In Hombeek ligt de 36 hectare grote Egleghemvijver, waar men onder andere kan windsurfen, vissen en zeilen.

Geschiedenis[bewerken]

De streek van natuurlijke bossen, heiden en moerassen in de Zennevallei werd reeds voor de Romeinse tijd schaars bewoond, en vele namen van gehuchten blijken van Frankische origine. Rond 900 schonk de Karolingische vorst het gecultiveerde oostelijk deel samen met Mechelen aan de Sint-Lambertuskerk van Luik. Het oudste geschrift met de naam Hombeek is een oorkonde uit 1129 van de bisschop van Kamerijk. Hij droeg het patronaat van de parochie tussen Zenne en Aabeek over aan de abdij van Kortenberg en reeds in die tijd bleek de opsplitsing tussen Neerhombeek (of Hombeek-Mechelen, met het dorp) en Ophombeek (of Hombeek-Brabant of Smal Brabant, rond het gehucht de Pikkerie), welke pas in 1796 herenigd werden tot gemeente Hombeek onder Frans bewind.[1] Tot in 1305 Neerhombeek onder de jurisdictie van Mechelen kwam, had het een eigen schepenbank genoten. Het westelijke Ophombeek bleef aan de Hertog van Brabant maar toen in 1562 Philips II het in pand gaf, kreeg het een eigen schepenbank.

Klooster van Leliëndaal[bewerken]

De 13e-eeuwse oorsprong van de Sint-Martinuskerktoren getuigt van het ontstaan van de Hombeekse parochie onder invloed van de benedictessenabdij van Kortenberg. Nochtans betwistte ze geregeld tienden en andere rechten met de norbertinessen van de in 1231 met toestemming van die abdij gestichte priorij van Leliëndaal in Hombeek (canonniek bevestigd in 1233).[2] Godsdiensttwisten in de 16e eeuw en meer specifiek de Beeldenstorm uit 1566 en de Spaanse Furie uit 1572 vernielden die priorij op de 'Kerkhofweide' aan de Zenne nabij Leest. In 1580, toen Mechelen onder Geuzenbewind raakte, brandde ze geheel af. De naar Keulen gevluchte zusters leefden vanaf 1585 in de Mechelse binnenstad. Ze kochten in 1592 van de norbertijnen de refugie van Sint-Michiels in de Bruul. Ze bewoonden er van 1602 hun nieuwe priorij en lieten er in 1662 de Onze-Lieve-Vrouw-van-Leliëndaalkerk bij bouwen.

Kasteel van Hombeek[bewerken]

Prospectus Castelli Hombeke
Inscripties: Tom 2.p.126.N°.2. - B.N°.29.
J. van Croes delin. – R. Whitehand Fecit
Alter Prospectus Castelli Hombeke
Inscripties: Tom.2.p.126.N°.3. - B.N°.30.
(naamloos)

Het Kasteel van Hombeek in de Neerkouter bij de Zenne bestond uit een "groot steynehuys van plaîsance, alomme omwaetert en den uytten waeter opgemetst ende staende in breede hofgrachten". De erfgoederen van Elisabeth van Stalle genaamd Het Steenken te Hombeek nabij Leliëndaal en de molen nabij het paardenkerkhof, kwamen via haar huwelijk met Willem Kereman, communiemeester en bij zijn dood in 1359 eerste schepen van Mechelen, in de adellijke familie Ke(e)r(r)eman(s), die het eeuwen lang bezat. Allicht vandaar de namen Karmansteyn, Kermansteyn, Kermanshuys.

Anna Ker(r)eman(s), dochter van Philip, heer van Waesbeke, huwde Robert de la Tour, heer van Moriancourt, en erfde het goed in 1618. Gehuwd met Maria Margaretha de la Tour, dame van Ophombeek, bekwam de als 'secretaris van den Koning van Spanje' tot griffier bij de Grote Raad aangestelde Julius Boccabella "de volle proprieteyt van Carmosteyn metten tweeendertich buenderen" (40 hectare). Die werd van diens familie overgenomen door ridder Jan Jacob Arrazola de Oñate in 1670. Het kasteel werd een tiental jaar later eigendom van de familie de Locquet, de nieuwe heren van Ophombeek. Onder Jan Antoon Locquet werd die heerlijkheid in 1681 tot burggraafschap verheven. Via diens zoon Jan erfde de familie Vander Linden d'Hoogvorst het omwaterde kasteel en bleef het tot 1794 bewonen.

  • Prospectus Castelli Hombeke ('Zicht op het Kasteel van Hombeek') is een kopergravure door R. Whitehand van een tekening door J. van Croes in Delices du Brabant et de ses campagnes van Philippe de Cantillon, uitgever Jean Neaulme, Amsterdam (1757).[N 1]
  • Alter Prospectus Castelli Hombeke ('Ander Zicht...') is een kopergravure in Groot werreldlyk tooneel des hertogdoms van Braband van Jacques Le Roy (1633-1719), uitgever Christiaan van Lom, 's Gravenhage (ca. 1790).[3] Het 'Gezicht op het kasteel Carmosteyn in Hombeek' van Hendrik Frans de Cort (1742–1810), een leerling van onder meer Willem Herreyns, lijkt sterk op deze gravure.[4]

Kasteel Ekspoel[bewerken]

Jan de Axpole huwde vóór 1272 Catharina Raduwaerts uit een belangrijke familie. Zij is de oudst gekende eigenares van het goed van ‍'Expoel'‍, dat met het aangrenzende van ‍'Nailienbosch'‍ in Hombeek-Brabant een zelfstandige enclave vormde, als leen van de heren van Grimbergen. In 1461 was er al een centrum Ekspoel van een groepje hoeven. Sinds die tijd wisselden eigenaars geregeld, tot Balthazar IV Moretus het goed in de vroege 18e eeuw tot zomerverblijf maakte: Het kasteel werd verbouwd kort voor 1717 en een dreef werd aangelegd (huidige Rechtestraat). In 1736 kocht de familie de Meester dit "zeker Hof van Plaisantie rontsomme in sijne waeteringhen, met de huysingen, stallinghen, schuere ende remisen van coetsen daerop staende, mitsgaeders landen, bosschen, vijvers, dreven en plantagien" en zou er minstens een dik kwart millenium eigenaar van blijven.

In 1742 kwam er aan de oostzijde een huiskapel bij. De kabinetskaart van de Ferraris (1770-1778) toont de Rechtestraat als een dubbele dreef naar het L-vormige ‍'Château Marcylis'‍ met aan noordkant een moestuin en een sterrenbos mede omgeven door een rechthoekige omgrachting. Ten noordwesten en buiten de omgrachting was er een tweede sterrenbos. Op de kaart van Vandermaelen (1846-1854) is het zuidwestelijk deel van de gracht omheen ‍'Château d’Expoele'‍ vermoedelijk al gedempt. Het park werd in landschappelijke Engelse stijl heraangelegd naar toenmalige mode, nadat de spoorlijn Mechelen-Dendermonde in 1837 een stuk had afgesneden.

Rond 1876 werden de oude bijgebouwen afgebroken en nieuwe aan de westzijde opgericht. In de eerste decennia van de 20e eeuw verving aan zuidzijde een grote dubbele trap het smalle perron, werd aan de noordkant een nieuw terras opgericht met glas, en de huiskapel vervangen door een grotere gericht naar het noorden. Baron Bernard de Meester de Ravestein liet in 1946-1947 een algemene restauratie uitvoeren.

Heemkundekring Hoembeka[bewerken]

In 1982 bracht een tentoonstelling een groep enthousiaste Hombekenaren samen. In de Heemkundekring Hoembeka verzorgen een tiental vaste medewerkers en veel vrijwilligers een website over Hombeek en zijn geschiedenis, en organiseerden in 1985 hun eerste lichtstoet om de patroonheilige Sint-Maarten te vieren. Voor het zilveren jubileum van de kring werd op 11 november 2007 in de Sint-Martinuskerk een muzikale misviering gevolgd door toespraken, met aansluitend de plechtige inhuldiging van een gedenksteen.

Varia[bewerken]

Koninklijke Fanfare Sint Cecilia Hombeek[bewerken]

Na bijna honderd jaar wou de in 1895 ontstane fanfare zich meer en meer als brassband profileren, zodat in 1998 het concept Brassband Sint Cecilia Hombeek een feit werd. De destijdse dirigent Michel Leveugle had het jeugdbeleid als hoogste prioriteit gesteld, zodat de jongeren sindsdien in een eigen muziekatelier enkel kwaliteit voorgeschoteld krijgen. Hoewel musiceren in de eerste plaats prettig hoort te zijn, moeten ze bij de jaarlijkse leerlingenvoordracht in mei tonen wat ze geleerd hebben.

Deze vernieuwende wind bracht een doorgedreven verjonging van de band. Naar de wekelijkse repetities komt een 35-tal mensen met gemiddelde leeftijd rond de 27 jaar. Ongeveer vijfentwintig jeugdige muzikanten volgen les in het muziekatelier, met een band voor en van henzelf die af en toe ook optreedt en zo de nodige ervaring opdoet.

De Brassband Hombeek bokste al meermaals groots opgevatte evenementen in elkaar, al dan niet in samenwerking met muzikale monumenten als Walter Boeykens, Theo Mertens, André Van Driessche, Benny Wiame, Stef Pillaert, Ben Haemhouts, Roger Webster en Steven Mead, en nam met succes deel aan een aantal belangrijke wedstrijden en projecten.

Evenementen[bewerken]

  • Plantenbeurs
    Eenmaal per jaar wordt er in Hombeek een Plantenbeurs gehouden. Begonnen als een initiatief van de Lagere School in Hombeek is dit evenement uitgegroeid tot een Vlaamse topper. Elk jaar trekt deze beurs geinteresseerden van over het hele Vlaamse Land, op zoek naar planten of nieuwe varianten.
  • Sinte-Mettelichtstoet
    In 1985 organiseerde de heemkundekring Hoembeka de eerste lichtstoet in het kader van de viering van de patroonheilige Sint-Maarten en in 2005 nam het verjongd Sint-Mettecomite de organisatie over. Zelfgemaakte lichtattributen en een zelfgemaakte lichtwagen trekken door een met kaarslicht versierd Hombeek, begeleid door onder andere het trommelkorps van de Chiroleden van Hombeek.
  • Jubilea
    • In 2008 bestond de Sint-Maartensschool 100 jaar.
    • In 2015 bestond de voetbalclub Zennester 50 jaar.[5]

Horeca[bewerken]

  • De Leeuw van Vlaanderen
    Dit café, gelegen aan de spoorwegoverslag is verdwenen. Op dit ogenblik staat op de plek, waar ooit dit café gevestigd was, een grote nieuwe appartementsblok.
  • Bij Leona
    Bij Leona is een bruine kroeg in het centrum van Hombeek. Het café opende in 1942 de deuren.
  • 't Kasteeltje Claus
    Vlakbij de Eglegemvijver in de voormalige Villa Windsor aan de spoorweg, sindsdien tearoom-ijssalon Kasteeltje Claus, introduceerde bakker Pierre Claus in 2007 het 'astridje' (een Belgische typische patisserie, in het Frans 'un merveilleux') van ijs (innovatief).[6] (Adres: Eglegemweg 1 - tel: 015/340395)
  • Den Bruinvis
    Het café opende in 1995. (Adres: Frans Reyniersstraat 38)
  • Oy's Café
    De Thaise uitbaatster verleende haar roepnaam aan de zaak langs de heringerichte straat. (Adres: Bankstraat 94)

Speelboog[bewerken]

Op 1 september 2016 stond er op de speelplaats van De Esdoorn, een basisschool in de Bankstraat, een grote oranje interactieve speelboog, uniek in België. [7]

Pop-up dorpshuis[bewerken]

In september 2016 werden de deuren van het dorpshuis Leliëndaal in Hombeek gesloten. Twee jaar lang kregen de dorpelingen een pop-up (of tijdelijk) dorpshuis in de pastorij aan het Sint-Maartensplein. Een dorpshuis biedt meestal onderdak aan verschillende gemeenschapsfuncties. [8]

Externe links[bewerken]

Galerij[bewerken]

Filmlinks[bewerken]



Bronnen[bewerken]

  1. Enkele historische weetjes over Hombeek. Stadsarchief Mechelen. Stad Mechelen. Nagezien 2013-02-03.
  2. Sint-Martinuskerk van Hombeek, voor 1855 (SME001002026). Regionale Beeldbank van o.m. Mechelen. Nagezien 2016-03-23.
  3. Gezicht op het kasteel Hombeek; 'Ander gezigt van Hombeek.' Alter Prospectus Castelli Hombeke in Brabant. AbeBooks. Nagezien 2016-03-23.
  4. Gezicht op het kasteel Carmosteyn in Hombeek. Wikimedia Commons. Nagezien 2016-03-23.
  5. Zennester 50 jaar: feestweekend op komst Gazet van Antwerpen, regio Mechelen (2015-05-01) Nagezien 2016-03-23.
  6. Bakker knapt kasteel op. Gazet van Antwerpen, regio Mechelen (2007-07-20). Nagezien 2016-03-21.
  7. HLN - Speelboog pronkstuk Esdoorn
  8. GVA - Hombeek opent voor twee jaar pop-up Dorpshuis

Voetnoten[bewerken]

  1. De Zwitserse bibliotheekcatalogus IDS Basel Bern lijkt die gravure 'Alter Prosp...' te noemen maar zoomen op de pagina met 4 afbeeldingen toont beide als hierboven, naast 'Prospectus Castelli Tommeni' en 'Castelli Humbeke'.