Frituur Korenmarkt

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Chips (en-us: French fries) kiosk in Mechelen
Korenmarkt rond 1957 met zicht achterop de frietkar van 'Jef Frut'‍
Zicht achterop Frituur Korenmarkt omstreeks 2007

<googlemap version="0.9" lat="51.025240" lon="4.476155" zoom="17" width="427" height="300"> (F) 51.024918,4.476371,Frituur Korenmarkt </googlemap>

Frituur Korenmarkt op dit hoogstwaarschijnlijk oudste Mechelse marktplein bezet de langst actieve frietstandplaats in de binnenstad.

Onder meer toeristen uit de verscheidene nabije hotels kunnen even proeven hoe een democratisch echt Belgisch pakje friet met mayonaise smaakt. Vanzelfsprekend is er een hedendaagse ruime keuze aan nevenproducten. Bij zonnig en warm weer worden tafeltjes en stoelen bij het kraam gezet.

Geschiedenis[bewerken]

Rond de Eerste Wereldoorlog ventte het Mechelse echtpaar Lambert ('Bert') & Josepha-Florentina ('Flòr') Lauwers - Van Utterbeeck frieten, gebakken op een handkar waarmee één van beiden rondging in de binnenstad, alvast bezuiden de Dijle. Die Grooten Oorlog bracht het gevluchte gezin in Engeland door, waar de oudste zoon Jozef ras de leeftijd bereikte om er vrijwillig bij het Belgisch Leger aan te sluiten zodat hij in de loopgraven verzeilde. Hij zou de ouderlijke bakstiel pas aanvatten lang na zijn net oudere zus en een broer, zelfs pas jaren na een tweede maal oud-strijder- en die keer krijgsgevangenschap.

Mechelse Miekes[bewerken]

Sinds voor de Tweede Wereldoorlog handelde een 'Mieke' vanuit een authentieke met cokes gestookte frietkar op houten wielen. Twee man duwden die tussen de woonst aan 't Pleintje en haar standplaats op de Korenmarkt. Er is van beweerd dat tijdens de oorlog smoutebollen de frietjes vervingen.[N 1]

Van het voormelde echtpaar stond de derde dochter van vier, Maria (ook een 'Mieke'), in één van de twee frietkarren aan het station Mechelen-Centraal, iets later wekelijks afwisselend met de tweede zoon van drie, Alexander ('Sander'). Ervoor werden twee grote honden gespannen, tot tijdens de bezettingsjaren de aardappelschaarste de Belgische culinaire trots uitschakelde en de algemene rantsoenering tot wegdoen van de eetlustige trekdieren dwong. Zodra de stiel kon hernomen worden, trok de 'automobiel' van Miekes gemaal aan de kar waarin veel later overigens hun jongste broer Pieter ook wel eens zou bakken. Met die generatie reeds op rust, baatte diens dochter nog een frituur uit in een hoekhuis met de Leopoldstraat.

Jef & Karlien[bewerken]

In 1952 bewoonden in de Lange Nieuwstraat 'Moe Flòr' met eeuwige vrijgezel-zoon Sander een huis met 'fortje' van twee achterhuisjes. Daarin leefden haar dochter Mieke met echtgenoot naast haar oudste zoon 'Jef' met echtgenote Carolina ('Karlien') en inwonende blinde moeder. Een viertal maanden nadat deze laatste overleden was, kreeg de automobiel van Miekes man een ruim tien jaar vol te houden extra taak: Karlien nam de kar van het Mieke van op de Korenmarkt over. Jef renoveerde ze meteen geheel, buiten zowel als binnen, en voorzag ze van nieuwe ketels met branders voor stadsgas, dat ook een behoorlijke verlichting toeliet — voor jaren de mooiste frietkar in de stad. Hij verdiende na zijn opzeg als werkman al snel als 'helper van zelfstandige' zijn toenaam 'Jef Frut'. Na openingstijd moest de kar telkens bij de woonst op straat gaan parkeren. Wegens gemor over het dikwijls nachtelijke gerommel verving Jef de met ijzer omgorde karrenwielen door een paar autowielen met rubberen luchtbanden.

Op 31 oktober 1953 startte de NIR haar televisie en spoedig kwam uit volkscafés omheen de frietkar meteen na elk avondprogramma een schokgolf drummen. Jefs zoon, die als tiener de viervoetige bakbeesten na hun karwei nog van het station had thuisgebracht, verving buiten zijn normale werkuren geregeld in de kar zijn ouders. In 1956 mocht de frietkar niet meer in de nogal smalle woonstraat parkeren zodat het koppel een hoekhuis huurde in de Veluwestraat met flinke garage in de Korte Veluwestraat en ruimte om met hulp van een burenkoppel patatten te jassen (tot er na wat jaren een schilmachine kwam). In die tijd zat alleman voor de eigen buis thuis en beide volkse horecabranches leden er nog lang zwaar onder. Pas tijdens de zeer strenge winter 1962-'63 werd de plicht om door de Stad per jaar tegen het hoogste bod verpachte stationeerplaatsen dagelijks vrij te maken, opgeheven.[N 2] Van het gedurige af- en weer aankoppelen op een stadsgasklep in de grond vlakbij de kar, wegens haar overnachting in een privégarage, was men zo eindelijk verlost. Jefs leeftijd dwong net die Nieuwjaar tot verplichte pensionering en Karlien deed nog drie maanden door tot de kar werd overgenomen.

Maurice[bewerken]

In die lente van 1963 schakelde de volgende eigenaar, Willebroekenaar Maurice, onmiddellijk op butaangas over.[N 3] Vermoedelijk verving hij de kar na enige jaren door een ook verrijdbaar moderner kraam. Niet meer van de jongsten, trof hij in de zomer van 1976 een overnemer. Niettemin zou hij achteraf nog tot 1983-'84 in een frietkarretje aan de rustiger Begijnenbossen in Reet zijn gaan bakken.[1]

Stanne & Co[bewerken]

Ook bouwvakker Constant ('Stanne') Van Goolen werd samen met zijn vrouw Jacqueline door een broer met één van de nog immer twee karren aan het station, tot zijn nieuwe stiel op het binnenstadsplein geroepen. Hun zoon Guido hoorde erbij en nog geen jaar later vervoegde diens partner Ingrid Meynaerts hen. Beide generaties werkten afwisselend, volgens hun dagen van de week, tot 1990.[2] De werkruimte werd driemaal vervangen, uiteindelijk als het vaste frietkot dat De Gazet van Antwerpen ('de Frut') in een artikel over de 30-jarige uitbating vermeldde.(bron?) Begin de jaren '90 en opnieuw eind 2010 diende tijdelijk uitgeweken naar de Gebroeders Verhaegenstraat naast het Hemelrijk (de 'Sotscop'), wegens heraanleg van de Korenmarkt. Na ruim veertig jaar lieten de in Hofstade woonachtige Guido en Ingrid hun frietkraam over, zodat er begin september 2017 nieuwe gezichten in verwacht konden worden.[3]

Tim & Roel[bewerken]

Emissienormen in de Antwerpse binnenstad, als ook al aangekondigd voor de Mechelse, spoorden de broers Timothy ('Tim') en Roel Marien uit Schiplaken aan tot omschakelen van hun verkoop van oldtimers te Hever naar het als vanouds smakelijker geurende product op de Korenmarkt.[4] De ook met horeca vertrouwde jonge veertigers besloten in samenwerking met hun voorgangers reeds eind augustus doorheen de Maanrockdagen proef te draaien.[5] Na amper tien maanden, eind juni 2018, maakten ze evenwel bekend een overnemer te zoeken.[6]

Openingsuren[bewerken]

Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag
Gesloten 11.30-14.00 u
17.00-23.00 u
11.30-14.00 u
17.00-23.00 u
11.30-14.00 u
17.00-23.00 u
11.30-14.00 u
17.00-01.00 u
11.30-14.00 u
17.00-01.00 u
Gesloten
17.00-22.00 u
Uurregeling vanaf 2017-09-01 (nieuw: ook open op woensdag) — periode 2017 -'18 van Tim & Roel

Galerij[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Lauwers, Kristof. Frietchinees neemt frituur Kris en Agnes over. Het Nieuwsblad (2014-01-03). Nagezien 2017-08-24.
  2. Smets, Jan. Ingrid en Guido bakken al veertig jaar friet op de Korenmarkt. Mechelen Blogt (2017-01-25) Nagezien 2017-08-14, zie echter voetnoot hieronder

  3. 1) Van Haezendonck, Sven. Uitbaters frituur Korenmarkt stoppen er na 40 jaar mee. Gazet Van Antwerpen (2017-08-11) Nagezien 2017-08-12.
    2) Vansina, Wannes. Twee broers nemen bakspaan Frituur Korenmarkt over — Frituristen bakken na 41 jaar laatste pakje. Het Laatste Nieuws (regio Mechelen) (2017-08-12). Nagezien 2017-08-21.
  4. Vansina, Wannes. Broers nemen Frituur Korenmarkt over. Het Laatste Nieuws (regio Mechelen) (2017-08-22). Nagezien 2017-08-24.
  5. Van Haezendonck, Sven. Broers Marien nemen bekende Frituur Korenmarkt over. Gazet van Antwerpen (regio Mechelen) (2017-08-21). Nagezien 2017-08-24.
  6. Van Haezendonck, Sven. Frituur Korenmarkt zoekt nieuwe uitbaters. Gazet van Antwerpen (regio Mechelen) (2018-06-30). Nagezien 2019-03-19.

Voetnoten[bewerken]

  1. Jan Smets citeerde begin 2017 op Mechelen Blogt Guido Van Goolen als zou in W.O. II geen rundsvet beschikbaar geweest zijn zodat op de Korenmarkt smoutebollen in plaats van frieten gebakken werden. Nochtans werden beide normaal in 'ossewit' (rundsvet) gebakken, tot lang na de oorlog; bovendien was bloem zeer scherp gerantsoeneerd, voor oliebollen zou hooguit minderwaardig meel als voor oorlogsbrood kunnen benut zijn. Guido maakte die periode niet zelf mee; tot een Mechelen Maptauteur getuigde een sinds de prille bezetting met een andere frituurfamilie vertrouwde geïnterviewde in 2017 spontaan dat in de oorlog geen aardappelen te krijgen waren zodat een kar aan het station gewoon wegbleef: de gemaal van de eigenares verdiende immers de kost bij ‍'den Ellentrik'‍. Het blogartikel stelt over de Korenmarkt "In het karreke bakte men door middel van butaanflessen en de lichtjes werkten op gas". De kar werd echter op stadsgas verlicht tot elektriciteit beschikbaar kwam — het plein kreeg daartoe hoge lichtpalen in november 1956 — en voor het bakken schakelde pas Maurice meteen in 1963 over op butaan. Hij zou het "zo'n 15 jaar volgehouden" hebben; van lente 1963 tot zomer 1976, 13 1/4 jaar.
  2. Ooit had Mechelen 32 frietkramen in het straatbeeld. In 2007 nog 12 waarvan de 8 op een gepachte standplaats geen opbod te verduren hadden; het systeem werd daarop herzien. Bron:
    Verpachting frietkramen valt weg. Gazet van Antwerpen (2007-12-06) Nagezien 2017-08-14.
  3. De fiscus had Jef en Karlien het stadsgasverbruik opgedrongen als parameter voor inkomenstaxatie, hoewel een flinke ketel vet tussen drukke momenten in ook niet mocht afkoelen, ofwel telkens quasi per pakje opnieuw verhit moest worden, tijdens hun veelvuldige openingsuren met nauwelijks een klant. Sluiting buiten de rendabele tijdstippen zouden klanten volgens de tijdsgeest echter nooit geapprecieerd hebben.