Familie Van Beethoven

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Ludwig van Beethoven's ancestral link to Mechelen
Ludwig van Beethoven

Hoewel drie generaties voorvaderen van Ludwig van Beethoven te Mechelen gewoond hebben, deed er niet één dat zijn hele leven. De er geboren overgrootvader van de wereldberoemde componist raakte daar als vijftigplusser zelfs eerder berucht dan befaamd...

Overgrootvader Michiel[bewerken]

Michiel Van Beethoven, wiens vader Cornelis vanuit een boerenfamilie wellicht als timmerman tot Mechelen was gekomen, er in 1673 Catharina (Cathlijn) Van Leempoel was gehuwd en zich nadien in de Steenstraat (de latere Van Beethovenstraat) zou vestigen, werd op 15 februari 1684 geboren, in deze stad zoals zijn twee oudere broers Jan-Baptist en Cornelis. Als zestienjarige ging hij in de leer bij een lokale meesterbakker, Petrus Van Coolom. Zeven jaar later bekwam hijzelf de meestertitel net geen twee weken voor zijn huwelijk op 18 oktober 1707 met Marie-Louise, dochter van de meesterbakker Lodewijk Struyckers. Ze kregen vier kinderen van wie enkel de oudste, Cornelis, en het derde, inzake hun 2e Ludovicus ofte Lodewijk, overleefden. Eerst woonden ze in het huis waar allicht hun bakkerij was: Den Bonten Os in de Ouden Bruel (toen hun 2e zoontje, de net geen vijf maanden oude Ludovicus, stierf op 22 november 1710, reeds 'Lere Merdt' geheten, nu Leermarkt). In 1711 verhuisden ze naar de Sint-Katelijneparochie, wellicht ergens in de Peperstraat (nu Kanunnik De Deckerstraat). Na de dood van vader Cornelis in 1716 betrokken ze het ouderlijk huis, bij Michiels nog tot in 1729 overlevende moeder. Daar voerde Michiel een brocanterie in Mechelse kant, schilderijen, meubels en kunst[1] - verwant aan maar wat luxueuzer dan het zaakje dat zijn vader er had begonnen en eveneens in bijberoep, voor welke handel Michiel zijn zoon Cornelis opleidde. De familie Van Beethoven had het huis Het Moleken in de Steenstraat van 1699 tot 1739.[2]

Aanvankelijk gaat het Michiel financieel voor de wind en zal hij zelfs het geld dat zijn vrouw erfde, investeren in de bouw van vier huizen. Maar mogelijk door hulp bij het installeren van zijn zonen in hun nieuwe buitenlandse thuis (1733-34), begonnen zijn schulden zijn ganse bezit te overtreffen. Rond 1737 was hij ernstig in de problemen en kon hij verscheidene vorderingen niet meer inlossen. Op 12 maart 1741 diende het echtpaar hun huizen af te staan en hun inboedel werd verkocht. Daarop ontvluchtten ze Mechelen en trokken naar Bonn waar hun zonen Lodewijk en Cornelis al geruime tijd woonden. In 1749 overleden aldaar op 28 juni Michiel en op 7 december Marie-Louise.

Grootvader Lodewijk[bewerken]

Lodewijk van Beethoven, geboren op 5 januari 1712 te Mechelen en gedoopt in de Katelijnekerk, had als kind muzikale aanleg. Hij kreeg vanaf de leeftijd van zes jaar een muzikale opvoeding als koorknaap in de koraalschool van het St.-Romboutskapittel. Vanaf zijn veertiende jaar kreeg hij een twee jaar durende opleiding in het orgelspel van de organist van de Sint-Romboutskathedraal. Met negentien wordt hij benoemd tot tenor en zangmeester van het kapittel van St.-Pieter te Leuven. Het jaar daarop, in 1732, werkte hij als plaatsvervangend dirigent van het koor van de St.-Lambertuskathedraal te Luik, waar hij werd opgemerkt door de keurvorst van Keulen, de aartsbisschop Clemens Augustus I van Beieren. Hij aanvaardde daarop een benoeming als bassist van het hofkoor van deze keurvorst in diens residentiestad Bonn. In datzelfde jaar 1733 huwde Lodewijk (in Latijn Ludovicus) aldaar Maria Josepha Ball.[N 1] Ook in Bonn woonde zijn broer Cornelis die er handelaar was, voornamelijk in was en kaarsen, en hofleverancier van de keurvorst. Lodewijk overleed te Bonn op 24 december 1773; zijn vrouw nog geen twee jaar later.

Vader Johan[bewerken]

Lodewijks zoon, Johan[n] Van Beethoven (Bonn, rond 1739 of 1740 – Bonn, 18 december 1792), werd als hofmusicus in Bonn aangesteld en trouwde er met Maria-Magdalena Keverich. Zijn zoon Ludwig werd in Bonn geboren in 1770 en was pas drie jaar oud toen zijn grootvader Lodewijk in 1773 overleed. Johan trachtte van Ludwig een wonderkind te maken.

Ludwig van Beethoven[bewerken]

Ludwig van Beethoven (Bonn, 17 december 1770 – Wenen, 26 maart 1827) was componist, één van de grootsten aller tijden. Oude geboorteregisters tonen aan dat zijn grootvader in december 1712 te Mechelen werd geboren, vandaar Van [of 'van'] Beethoven in plaats van Von Beethoven.

Een moeilijke jeugd maakte Ludwig al somber en wantrouwend. Hij kreeg vioolles en steun van Franz Ries ‍ ‍(de) en apprecieerde zijn orgel- en compositieleraar Christian Gottlob Neefe. Keurvorst Maximiliaan Frans van Oostenrijk had de hoede over Bonn van 1784 tot 1794. Hij financierde de reis van de zeventienjarige Ludwig naar Wenen om bij Wolfgang Amadeus Mozart compositieles te volgen maar wegens het overlijden van Ludwigs moeder keerde de jongen nagenoeg meteen weer. Pas in 1792 kwam hij opnieuw, ditmaal definitief, in de keizerstad, waar hij vermits Mozart reeds gestorven was een opleiding kreeg bij Joseph Haydn tot in 1794 en gedurende anderhalf jaar bij Johann Albrechtsberger. Terwijl hij van 1800 tot 1802 les volgde bij Antonio Salieri, begon een oorkwaal hem te kwellen.[3] Die zou zijn gemoedsgesteldheid verergeren en uiteindelijk tot volledige doofheid leiden maar hem het componeren en dirigeren niet verhinderen.

In 1802 schreef Ludwig het "Heiligenstädter Testament", een soort testament voor zijn twee broers, Carl en Johann, waarin hij zijn angst over zijn toenemende doofheid tot uitdrukking bracht. In 1818 was Ludwig van Beethoven totaal doof, maar bleef tot zijn dood componeren. Op muzikaal gebied was Ludwig van Beethoven, samen met Carl Maria von Weber, een belangrijke schakel tussen enerzijds Barok en Classicisme, en Romantiek anderzijds. Met zijn accenten op zwakke maatdelen, zijn aan de Mannheimer Schule ontleende Piano's en Forte's en plotselinge harmoniewisselingen heeft hij een heel eigen stijl gecreëerd. Zijn bekendste werken zijn :

Typerend voor Beethoven is zijn indertijd vernieuwende toepassing van een Monothematische Vorm, vooral vanaf de Vijfde Symfonie. Beethovens hoogste ideaal was een synthese te bereiken van de klassieke Sonatevorm en de barokke Variatievorm, hetgeen hij uiteindelijk pas in zijn relatief onbekende late werken, ondanks zijn doofheid, wist te realiseren. Beethoven overheerste de hele Negentiende Eeuw met zijn muziek. Geen componist heeft zich aan zijn invloed kunnen onttrekken, geen componist heeft iets kunnen schrijven zonder zich rekenschap te geven van de dominantie van Beethoven. Zelfs Johannes Brahms heeft het bijna niet aangedurfd symfonieën te schrijven omdat hij werd geïntimideerd door de persoonlijkheid van Beethoven. In dat opzicht is Beethoven een der invloedrijkste personen uit de Westerse Muziekgeschiedenis geweest.

Varia[bewerken]

  • Zowel Johan als Ludwig waren zeer gehecht aan het portret van Lodewijk Van Beethoven, dat vervaardigd was door de hofschilder Leopold Radoux. Naar dit schilderij werd in de tweede helft van de negentiende eeuw een houtgravure gemaakt en, in 1969, een kopie in olieverf op doek. Een kopie hiervan werd aangekocht door de Cultuurraad van de Stad Mechelen.
  • In april 2011 werd de Van Beethovenbrug geplaatst tussen de Haverwerf en de Vismarkt.
  • Het standbeeldje van een jonge Ludwig van Beethoven op de Haverwerf mag niet diens aanwezigheid in Mechelen doen vermoeden: zelfs zijn vader werd pas geboren na enkele andere kinderen uit het in Bonn aangegane huwelijk van zijn grootouders. Bovendien stierf deze Mechelse grootvader al toen Ludwig ternauwernood 3 jaar was, jonger dan kennelijk uitgebeeld.

Galerij[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Ludwig van Beethoven en Mechelse Kant - Het doopmutsje van Ludwig van Beethoven. Mechelse Kant & Kant in Mechelen (op Seniorennet.be) (2010-08-26). Nagezien 2014-02-20. met verwijzing naar
    • Kocken, Marcel. De Kanthandel van Michaël Van Beethoven te Mechelen, “Mechelse Kantdagen”, 1982, p. 45-51.
    • Van Aerde, Raymond. Les Ancêtres Flamands de Beethoven Mechelen, 1928. Archief Mechelen: M210(b), p.122,123
  2. Huis der van Beethoven te Mechelen citaat uit Van Aerde, Raymond. Les ancêtres Flamands de Beethoven. W. Godenne, Mechelen. Nagezien 2014-02-20
  3. (en) Franz Ries (1755-1846): Beethoven's guide and guardian. Classic FM, London. Nagezien 2018-12-08.
    (en) Prevot, Dominique. Some of Ludwig van Beethoven's music teachers. Ludwig van Beethoven's biography. LvBeethoven.com (auteurssite). Nagezien 2018-12-08.
    (en) Beethoven in Vienna: new museum. Wiener Tourismusverband. Nagezien 2018-12-08.

Voetnoten[bewerken]

  1. De familienaam van Maria Josepha Ball vindt men ook anders gespeld; haar herkomst heet alsnog onbekend maar een bron noemt haar "een meisje uit Bonn".