Welkom op Mechelen Mapt! Onze pagina's zijn beveiligd tegen spam of vandalisme.
Fout ontdekt? Mee bijdragen? E-mail ons of registreer u gratis en anoniem om te bewerken.

Familie Franchoys

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar: navigatie, zoeken
English.gif Family of painters from Mechelen
Lucas Franchoys de Jongere

Lucas Franchoys de Oudere[bewerken]

Lucas Franchoys I of de Oudere werd geboren te Mechelen op 23 januari 1574 en overleed er op 16 september 1643. Dit lid van een oude Mechelse familie was portret- en figurenschilder. Hij werd zesmaal deken van de Sint-Lucasgilde, tussen 1603 en 1640. Naast zijn beide zonen, Lucas Franchoys II (of de Jongere) en Pieter Franchoys, leidde hij Nicolas Smeyers en Antoon Imbrechts op, evenals Eloy Bonnejonne,[N 1] die één van zijn dochters huwde. Beide zonen zijn volle neven van de Mechelse beeldhouwer Lucas Fayd'herbe.

Lucas Franchoys de Jongere[bewerken]

Lucas Franchoys II of de Jongere werd geboren te Mechelen op 28 juni 1616 en overleed er op 3 april 1681. Hij was zowel schilder als etser en kreeg net als zijn broer Pieter een opleiding in Antwerpen, na initiële studies bij zijn vader. Vermoedelijk was hij in de leer bij Rubens, alhoewel dit niet bewezen is.

Zijn vroegste vermelding als schilder bleek uit ontvangst van commissies in 1649 voor werken in de kerken van Doornik, waar hij meerdere jaren woonde. Voor de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal daar ontstond in 1650 zijn Aanbidding van de Herders.

Volgens Cornelius de Bie[N 2] verbleef Lucas Franchoys de Jongere ook gedurende een zestal jaar in Frankrijk, vermoedelijk na een probleem tussen Doorniks aanspraken rond de Franse grens. Doch in 1654 was hij wel terug in Mechelen waar hij altaarstukken en andere religieuze composities schilderde voor meerdere kerken, kloosters en conventen, evenals een portret van één van zijn werkgevers, de aartsbisschop Alphonse de Bergues.

Het olieverfschilderij Heilige Lodewijk IX, koning van Frankrijk, ontvangt Pierre de Corbie in het Koninklijke Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen, is slechts het linkerdeel van een drieluik uit de Karmelietenkerk[N 3] van Mechelen dat in de 19e eeuw werd versneden. De uiteindelijk verdwenen andere delen toonden De Madonna, die het schapulier aan een Karmeliet overhandigt (middendeel) en de Verlossing van de zielen uit het Vagevuur. Aan het grote geheel zou onder andere de Brusselse landschapschilder en leerling van Pieter van der Borcht, Lucas Achtschellinck (16 januari 1626 - 12 mei 1699) meegewerkt hebben. Ook werkte Lucas Franchoys de Jongere geregeld samen met Jacques d’Arthois, Grégoire Beerings,[N 4] Egide Smeyers[N 5] en Frans Snyders en samen met Jean Verhoeven was Lucas Franchoys de Jongere de leidende representator van de 17e-eeuwse Mechelse School.

In de Sint-Pieter en Sint-Pauluskerk in Mechelen vinden we in de kapel van de Heilige Appalonia een schilderij van Lucas Franchoys de Jongere met een voorstelling van de Heilige Ignatius aan de muur en in de Sint-Janskerk te Mechelen bevindt zich, aan de zuidkant van het koor, een aantal schilderijen met werken van Lucas Franchoys de Jongere naast werken van Gaspard de Craeyer.[N 6] De zijluiken van de Heilige Geest-triptiek werden door Lucas Franchoys de Jongere vervaardigd doch het middentafereel door de Oudere. In de Hanswijkkerk in Mechelen hangt van de Jongere een werk uit de 2e helft van de 17e eeuw, dat Sint-Augustinus voorstelt.

Eén van de leerlingen van Lucas Franchoys de Jongere was de Mechelse kunstschilder Sebastien (of Sebastiaan) van Aken (Mechelen 31 maart 1648 – gestorven 21 november 1722), die na studies in Rome bij Carlo Maratta in Spanje en Portugal vertoevde en een vrouw uit Brussel huwde. Het altaarschilderij in de Kerk van Onze-Lieve-Vrouw van Goede Wil[N 7] in Duffel is zijn bekendste werk en stelt de heilige Norbertus voor die uit de handen van de Heilige Maagd een habijt van de Premonstratenzerorde ontvangt.

Pieter Franchoys[bewerken]

Pieter of Peter Franchoys werd geboren te Mechelen op 20 oktober 1606 en overleed er op 11 augustus 1654. Na lessen te hebben gevolgd bij Gerard Seghers in Antwerpen en een bezoek aan Parijs kwam hij in 1635 terug naar Mechelen en schilderde portretten en religieuze onderwerpen. Slechts enkele van die werken bleven bewaard, zoals te Brussel zijn Man met wijnglas uit 1639.

Het Heilig Kruisaltaar in de Sint-Gummaruskerk[N 8] te Lier, dat dateert van 1644 en vroeger fungeerde als parochiealtaar, bevat werken van Pieter Franchoys en is volledig gewijd aan het lijden van Christus met een opvallende Calvarie in het midden.

Het olieverfportret van een muzikant, in het gemeentemuseum[N 9] van Den Haag in Nederland, wordt toegeschreven aan Pieter Franchoys.

Zijn schilderstijl wordt vergeleken met de portretschilderijen van zijn broer Lucas Franchoys de Jongere. Vooral zijn neergezeten figuren gaf hij weer met een zweem van berekende informaliteit, wat net als bij zijn broer een ïnvloed door Antoon van Dyck bewijst. Pieter Franchoys werd zeer gewaardeerd; de interesse die onder andere de aartsbisschop Leopold William in zijn werk stelde, toont zijn reputatie aan.

Een kleinzoon van Pieter Franchoys, met dezelfde naam, was ook een kunstenaar en werd geboren te Brussel in 1721. Zijn levensverhaal werd opgetekend door Philippe Baert in Mémoires sur les Sculpteurs et Architectes des Pays-Bas.[1]

Artistenstamboom[bewerken]

Lucas Franchoys I, de Oudere
  Cornelia Franchoys
x Hendrik Faydherbe
  (beeldsnijder/vergulder)
 
Antoon Faydherbe

  (beeldhouwer)
 
Maria Faydherbe

  (beeldhouwster)
Lucas Franchoys II,
de Jongere
Pieter Franchoys Lucas Fayd'herbe[N 10]

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Baert, Philippe. Mémoires sur les Sculpteurs et Architectes des Pays-Bas gepubliceerd door baron de Reiffenberg Brussel (1848)

FAULT

Voetnoten[bewerken]

  1. Eloy Bonnejonne
  2. Cornelius de Bie
  3. Karmelietenkerk, Mechelen
  4. Grégoire Beerings
  5. Egide Smeyers
  6. Gaspard de Craeyer (1582-1669)
  7. Kerk van Onze-Lieve-Vrouw van Goede Wil, Duffel
  8. Sint-Gummaruskerk, Lier
  9. gemeentemuseum van Den Haag
  10. Hoewel de familienaam Faydherbe (ook gespeld Faijdherbe) zou geweest zijn, signeerde Lucas steeds met een " ' " tussen d en h en zo is hij best gekend.