Dessain Printing

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif Printing house in Mechelen
Drukkerij Dessain

Dessain Printing is een rotatiedrukkerij, gevestigd aan De Regenboog 7 in Mechelen.

Geschiedenis[bewerken]

De familie Dessain was oorspronkelijk van Reims waar het een zelfstandige boekhandel-drukkerij had onder de naam ‍'A la Bible d’Or'‍. In 1749 bracht Gabriël Dessain (1685-1767), boekhandelaar te Reims, en diens zoon Jean Dessain (1722-1776) enkele Luikse drukkerijen en uitgeverijen samen tot één firma. De resulterende uitgeverij, die zijn naam droeg, produceerde aanvankelijk vooral missalen en gebedenboeken. Omstreeks 1778 opende de weduwe van Gabriëls zoon een filiaal in Parijs, waar leerboeken voor Klassieke Talen werd uitgegeven. Ook in Mechelen kwam een filiaal. Gaandeweg verlegde het zwaartepunt van de firma zich van Luik naar Mechelen.

In 1855 nam Pierre Dessain de Mechelse uitgeverij van Hanicq over, die gespecialiseerd was in religieus drukwerk. De familie Dessain verhuisde ook naar Mechelen, waar ze actief werd in de lokale politiek en het cultuurleven. Karel Dessain werd senator voor de Katholieke Partij en tussen 1910 en 1944 burgemeester van Mechelen; diens jongere broer Francis was één van de mede-oprichters en jarenlang de eerste voorzitter van KV Mechelen.

Tijdens de eerste decennia van de 20e eeuw ontstonden vier Dessain-uitgeverijen, die elk onafhankelijk van elkaar opereerden. De Brusselse tak verdween reeds vóór de Tweede Wereldoorlog en de Parijse specialiseerde zich in kunstuitgaven en hobbyboeken. In 1964 fuseerde dat bedrijf tot ‍'Dessain & Tolra'‍, dat later werd opgekocht door de mediagigant Vivendi Universal Publishing, die zich inmiddels concentreert op bewegende media zoals televisie en film zodat de uitgeverijen vermoedelijk werden verkocht aan de Hachette-groep, een onderdeel van de industriële holding Lagardère. De Luikse uitgeverij Dessain legde zich toe op leerboeken tot het bedrijf in 1987 werd overgenomen door De Boeck, een uitgeverij van schoolboeken te Brussel; 'Dessain' is er sindsdien alleen nog een imprint voor leerboeken Klassieke Talen. De Mechelse Dessain-tak werd een drukkerij, die sinds 1992 voornamelijk werkte voor de uitgeverij Artis-Historia, later produceerde het reclamedrukwerk en huis-aan-huisbladen. Het Mechelse bedrijf is het enige dat in handen van de familie Dessain bleef.

Oorlogscensuur[bewerken]

Tijdens de Eerste Wereldoorlog had de familiale drukkerij Dessain in december 1914 de herderlijke kerstbrief ‍'Vaderlandsliefde en standvastige lijdzaamheid'‍ van kardinaal Mercier gedrukt zonder voorlegging aan de Duitse censor. Het Duitse gerecht had daarop slechts Francis Dessain beboet, niet broer en óók drukker Karel (Charles), de burgemeester.

In 1916 schreef Mercier ‍'Na onze terugkomst uit Rome'‍, opnieuw met kritiek op het Duitse beleid in België en hij betuigde er zijn vertrouwen in een geallieerde overwinning in. De familie Dessain liet weerom na, de Duitse toestemming te vragen en kerkgangers kregen deze vastenbrief op 12 maart ten gehore. Ditmaal trad de overheid doortastender op, inzonderheid tegen Karel.

De Duitsers durfden de opdrachtgevende kardinaal niet rechtstreeks aan te pakken, hoewel die achteraf de volledige verantwoordelijkheid voor de brief op zich nam. Francis deed trouwens hetzelfde voor de uitvoering. Maar ditmaal viel al wel een appeltje te schillen met de meermaals tegenwerkende burgemeester, zoals rond de heropening van het Arsenaal en zijn aanhoudende weigeringen werklozenlijsten te bezorgen. Op 13 maart 1916 werd hij gearresteerd en in de Baron Michelkazerne opgesloten.

Dessain voerde bij de in 'zijn' stadhuis zetelende krijgsraad aan, dat zijn familie al ruim vijftig jaar drukwerken voor het aartsbisdom uitvoerde. Zulke brief diende om op de  kansels voorgelezen te worden en omdat een bisdom nu eenmaal het recht had om de gelovigen toe te spreken, had hij er zich geen vragen bij gesteld. Hij gaf toe, zonder de teksten zelfs maar na te lezen de Nederlandstalige en Franstalige versies gedrukt te hebben. Naast hem stonden ook negen werknemers van de drukkerij terecht, die allen vrijgesproken werden. Karel werd uit zijn functie ontheven, tot één jaar gevangenisstraf veroordeeld en naar Duitsland gedeporteerd, eerst in een kamp bij Krefeld en later een bij Hannover. Niet na het voorziene jaar, maar pas na de bevrijding kon Karel Dessain terugkeren, in november 1918.[1]

Contact[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Clerbout, Geert. Oorlog aan de Dijle – Mechelen tijdens de Eerste Wereldoorlog (Google book). Van Halewyck, Kessel-Lo (2012). Nagezien 2016-03-24.

      Meerdere uitgevers/drukkers verzorgden de bewuste herderlijke brieven van kardinaal Mercier, in neutrale landen en al dan niet onder Duitse controle oorlogvoerende:

    • Vaderlandsliefde en standvastige lijdzaamheid - herderlijke brief van Z. E. kardinaal Mercier, aartsbisschop van Mechelen, aan de geestelijken en de geloovigen van zijn bisdom. Dessain, Mechelen (1914); aparte uitgave: B. Lenfrink, Amsterdam (1915)
    • Patriotisme et endurance - lettre pastorale de S.E. le Cardinal Mercier, Archevêque de Malines, au clergé et aux fidèles de son Diocèse. Dessain, Malines (1914); Chelmans, Bruxelles (1914); Impr. P. Jamotte, Belgique (1914?); Impr. Baratier, Grenoble (1914); Burns and Oates, London (1914); Bibliothèque des ouvrages documentaires, impr. Baratier, Paris (1914/1915); Bloud et Gay, Paris (1915); Geen indicatie van uitgever/drukker maar met voorwoord over 'réédition française' gedateerd Le Havre 15 januari 1915: in 1914–'18 de Belgische enclavestad waar de regering was (1915).
    • Na onze terugkomst uit Rome. Geen naam van uitgever/drukker, Mechelen (1916); aparte uitgave (50.000 exemplaren): Futura, Leiden (1916)
    • A notre retour de Rome - lettre pastorale au Clergé et aux Fidéles de son diocèse. Geen indicatie van uitgever/drukker; aparte uitgave: impr. E. Béziers, Le Havre (1916)
    • Lettre adressée par le cardinal Mercier à ses diocésains de Malines à son retour de Rome (Mars 1916). Maison de la bonne presse, Paris (1916)

Voetnoten[bewerken]