De familie Vermeulen
Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
 Gilded leather manufacturers in Mechelen
|
De familie Vermeulen uit Mechelen was een familie die bestond uit goudleerbewerkers. Vooral Jan Vermeulen was gekend tot over de grenzen, doch zijn hele familie was erg belangrijk voor de goudleerproduktie. Jan Vermeulens “Secreetboek” gaf een klare inkijk in het beroep dat, in Mechelen, voornamelijk uit familiebedrijven bestond en van vader op zoon werd doorgegeven. Het huis van de familie Vermeulen lag in de Mechelse Lange Ridderstraat. [1]
Inhoud |
Mechelen
De 15de en de 16de eeuw waren een goede voedingsbodem voor het ontstaan van de goudleerproductie in Mechelen. Mechelen was reeds gekend als gedegen productiecentrum van leder, geproduceerd door de Mechelse huidevetters, dat verspreid werd over de Lage Landen en de Lorreinen. Het was, als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648), dat de lederproductie serieuze klappen kreeg waardoor er werd overgeschakeld op de productie van goudleer. Het Mechelse goudleer was van superieure kwaliteit en had grote faam. Vooral de Mechelse broers Antoon, Peter en Gillis Vermeulen werden bekend als de uitvinders van een nieuwe looimethode.
De Mechelse goudleermakers gebruikten de beste huiden, looistoffen, lijmen, bladzilver, verfstoffen en vernissen, waardoor het beroep enkel kon buigen op kapitaalkrachtige families. Naast de infrastructuur (werkplaats, magazijn, kalk-en schorsputten) waren er ook de drukplaten voor patronen (meestal gemaakt door vermaarde kunstenaars) en de loonkosten voor het personeel (schilders, leertouwers, [2] leerbereiders, vergulders, polijsters en lijmers). Tevens nam de fabricatie verschillende maanden in beslag en was het een zeer complex productieproces.
De familie Vermeulen-Van Hombergen en de (aangetrouwde) familie Jacobs kwamen, tijdens de 18de eeuw, hier versterkt uit tegenover de kleinere fabrikanten en behoorden, als succesvolle ondernemers, tot de stedelijke elite. Hun werkplaatsen werden uiteindelijk opgewaardeerd tot het juridische statuut van “compagnie” of “sociëteit”. De vennoten werden echter binnen de familie gehouden zodat niet enkel de kwaliteit van hun goudleer hoog werd gehouden, maar ook dat de fabricage-geheimen niet naar buiten kwamen.
Secreetboek
In het boek van Jan Vermeulen, genaamd “Secreetboek van schoone diversche en eerlijcke konsten gevonden door Jan Vermeulen, goudeleermacker der Stadt Mechelen – Anno 1677” werd de techniek minitieus beschreven. Alhoewel het boek een tip van de sluier oplichtte, gaf het boek niet alle fabrieksgeheimen prijs, deels omdat de gebruikte terminologie moeilijk te begrijpen was, maar ook omdat sommige omschrijvingen amper te ontcijferen waren en bepaalde grondstoffen niet langer vindbaar waren. [3]
Dit boek is terug te vinden in het Inventaris van het Fonds der lederverwerkende ambachten in het Mechelse stadsarchief (1989 - #89). [4]
Literatuur
- ”Het Mechelse goudleer” – A. Jansen – Artikel in Bulletin du Cercle Archéologique, Littéraire et Artistique de Malines 19 – 1909
- ”De familiale verhoudingen van de Mechelse goudleermakers” – E. Van Autenboer - Artikel in Bulletin du Cercle Archéologique, Littéraire et Artistique de Malines 74 – 1970
- ”Mechelse goudleermakers in Amsterdam” – H. Rau - Artikel in Bulletin du Cercle Archéologique, Littéraire et Artistique de Malines 88/2 – 1984
- ”Secreten van een goudleermaker en van een edelsmid uit Mechelen – 17e eeuw” – W.L. Braekman - Artikel in Bulletin du Cercle Archéologique, Littéraire et Artistique de Malines 102/1 - 1998
- “Mechels goudleer in het Steen te Elewijt” – J. Lauwers – Artikel in “De Semse Kroniek” – December 2002
Externe links
- Streetview
- Stad Mechelen – Mechelen in rustige tijden – 1612
- Mechelenblog - Lederbehang uit Mechelen – deel 1
- Mechelenblog - Lederbehang uit Mechelen – deel 2
- “Het management van een Zeventiende eeuwse kunstfirma” – Rekening van Jan Vermeulen aan S. Forchaut voor de levering van goudleer uit 1672-1673 (Zie lijst #231)
