De familie Franchoys
Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Translation : Family of painters from Mechelen
Inhoud |
Lucas Franchoys I de oudere
Lucas Franchoys I de oudere werd geboren te Mechelen op 23 januari 1574 en zal overlijden te Mechelen op 16 september 1643. Hij was lid van een oude Mechelse familie en was een portret-en figurenschilder. Hij werd zes maal deken van de Sint-Lucasgilde, tussen 1603 en 1640. Hij leidde zijn beide zonen, Lucas Franchoys II de jongere en Pieter Franchoys, op, net zoals Nicolas Smeyers, Antoon Imbrechts en Eloy Bonnejonne. Deze laatste zal trouwen met één van de dochters van Lucas Franchoys I de oudere. Beide zonen zijn volle neven van de Mechelse beeldhouwer Lucas Fayd'herbe.
Lucas Franchoys II de jongere
Lucas Franchoys II de jongere werd geboren te Mechelen op 28 juni 1616 en zal overlijden te Mechelen op 3 april 1681. Hij is zowel schilder als etser en is broer van Pieter of Peter Franchoys. Net als zijn broer krijgt Lucas Franchoys de jongere opleiding in Antwerpen, na initiële studies door zijn vader. Vermoedelijk was zijn leermeester Peter Paul Rubens, alhoewel hier geen bewijs van is.
In 1649 wordt hij, voor het eerst, vermeld als schilder omdat hij commissies ontvangt voor werken in de kerken van Doornik, een stad waar hij meerdere jaren zal wonen. Eén van zijn werken, uit die periode, omvat de Aanbidding van de Herders (Kathedraal van Doornik – 1650).
Volgens Cornelius de Bie zal Lucas Franchoys de jongere ook een tijdje, voor een periode van een zestal jaar, in Frankrijk verblijven (vermoedelijk na een probleem tussen Doorniks aanspraken rond de Franse grens). Doch in 1654 is Lucas Franchoys de jongere terug in Mechelen waar hij altaarstukken en andere religieuze composities schildert voor verschillende kerken, kloosters en conventen. Ook zal hij een portret maken van één van zijn werkgevers : de aartsbisschop Alphonse de Bergues.
Uit die periode (17e eeuw) vinden we ook het olieverfschilderij “Heilige Lodewijk IX, koning van Frankrijk, ontvangt Pierre de Corbie” (nu te vinden in het Koninklijke Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen). Doch dit is maar een fragment van een zeer groot doek dat ooit in de Karmelietenkerk van Mechelen bevond en in de 19de eeuw werd versneden. De andere delen, die uiteindelijk verdwenen zijn, stelden “De Madonna, die het schapulier aan een Karmeliet overhandigt” voor (middendeel) en het rechterdeel omvatte de “Verlossing van de zielen uit het Vagevuur” voor. Aan dit grote geheel zou oa de Brusselse landschapschilder Lucas Achtschellinck (16 januari 1626 - 12 mei 1699) aan meegewerkt hebben. (Lucas Achtschellinck was een leerling van Pieter van der Borcht). Ook werkte Lucas Franchoys de jongere geregeld samen met Jacques d’Arthois, Grégoire Beerings, Egide Smeyers en Frans Snyders en samen met Jean Verhoeven was Lucas Franchoys de jongere de leidende representator van de 17de eeuws Mechelse School.
In de Sint-Pieter en Sint-Pauluskerk in Mechelen vinden we in de kapel van de Heilige Appalonia een schilderij van Lucas Franchoys de Jongere met een voorstelling van de Heilige Ignatius aan de muur en in de Sint-Janskerk te Mechelen bevindt zich, aan de zuidkant van het koor, een aantal schilderijen met werken van Lucas Franchoys de jongere naast werken van Gaspard de Craeyer (1582-1669). Ook de zijluiken van de triptiek “Heilige Geesttriptiek” werden door Lucas Franchoys de jongere vervaardigd, alhoewel het middentafereel van de hand is van zijn vader Lucas Franchoys I de oudere. En ook in de Hanswijkkerk in Mechelen hangt er een werk van de hand van Lucas Franchoys de jongere, dat Sint-Augustinus voorstelt (2de helft van de 17e eeuw).
Eén van de leerlingen van Lucas Franchoys de jongere was de Mechelse kunstschilder Sebastien (of Sebastiaan) van Aken (Mechelen 31 maart 1648 – gestorven 21 november 1722). Na studies in Rome bij Carlo Maratta, zal deze Mechelaar in Spanje en Portugal vertoeven en huwen met een vrouw uit Brussel. Zijn bekendste werk (een altaarschilderij) hangt in de kerk van Onze-Lieve-Vrouw van Goede Wil in Duffel en stelt de heilige Norbertus voor die, uit de handen van de Heilige Maagd, een habijt ontvangt van de Premonstratenzerorde.
Pieter Franchoys
Pieter Franchoys werd geboren te Mechelen op 20 oktober 1606 en zal overlijden te Mechelen op 11 augustus 1654. Pieter Franchoys was een schilder, na lessen te hebben gevolgd bij Gerard Seghers in Antwerpen. Na een bezoek aan Parijs komt hij in 1635 terug naar Mechelen en wordt hij schilder van portretten en religieuze onderwerpen. Enkele van zijn schilderijen zullen het echter maar overleven, waaronder Man met wijnglas uit 1639, te vinden in Brussel.
Het Heilig Kruisaltaar in de Sint-Gummaruskerk in Lier, dat dateert van 1644 en vroeger fungeerde als parochiealtaar, bevat werken van Pieter Franchoys. Dit altaar is volledig gewijd aan het lijden van Christus en in het midden ervan valt de Calvarie op.
En in het gemeentemuseum in Den Haag in Nederland bevindt zich een olieverfschilderij, dat het portret van een muzikant voorstelt, toegeschreven aan Pieter Franchoys.
Qua stijl van schilderen wordt hij vergeleken met de portretschilderijen van zijn broer (Lucas Franchoys II de jongere). Vooral zijn neergezeten figuren geeft hij weer met een zweem van berekende informaliteit. Hiermee wordt ook bewezen dat hij eveneens beïnvloed werd door Antoon van Dyck, net als zijn broer. Pieter Franchoys werd zeer gewaardeerd en zijn reputatie wordt aangetoond door de interesse die oa Aartsbisschop Leopold William stelde in zijn werk.
Een kleinzoon van Pieter Franchoys, met dezelfde naam, was ook een kunstenaar. Dit kleinkind werd geboren in Brussel in 1721 en zijn levensverhaal werd opgetekend door Baron de Reiffenberg in diens “Mémoires sur les Sculpteurs et Architectes des Pays-Bas” door Ph. Baert.
Overzicht
| Rij 1 | Rij 2 | Rij 3 | Rij 4 |
| Lucas Franchoys I de oudere | Cornelia Franchoys + Hendrik Fayd’Herbe | Antoon Fayd’Herbe | Maria Fayd’Herbe |
| Lucas Franchoys II de jongere + Pieter Franchoys | Lucas Fayd’Herbe | - | - |
