Battelsesteenweg

Uit Mechelen Mapt, het vrije naslagwerk over Mechelen
Ga naar:navigatie, zoeken
English.gif One of the oldest roads from the city of Mechelen, in northwesternly direction, farther connecting to the west and northwest
Battelsesteenweg, zicht richting stad

De Battelsesteenweg te Mechelen begint in het verlengde van de Adegemstraat aan de Koningin Astridlaan en Olivetenvest en eindigt in het gehucht Battel aan de Battelbrug. Even daarvoor ligt een linkse bocht waarin een vork afsplitst met rechts de Hogeweg die het gehucht inloopt, en rechtdoor een korte stijging tot de N16. Aldaar rechtsaf leidt naar het industrieterrein Mechelen Noord, naar de autosnelweg E19, naar de noordelijke grote ring, en naar de vesten bezijden de Afleidingsdijle, linksaf kan men naar Leest of via de Gentsesteenweg naar de deelgemeente Heffen of in de richtingen Dendermonde, Willebroek, Boom of Sint-Niklaas.

Geschiedenis[bewerken]

Aan de hoger gelegen zuidelijke oever omgaf een halfcirkelvormige omwalling de vroegste verstedelijking van Mechelen, ad Tameram  (aan de Demer) genoemd al was de benedenloop van de Dijle bedoeld, met de Korenmarkt op het kruispunt van oude wegen. Tot midden de 18e eeuw de Leuvense Vaart gegraven werd, liep de baan in ruwweg westelijke richting via de huidige Adegemstraat, de Adegempoort, de Auwegemsteenweg (grootste deel van de huidige Battelse), de huidige Landweg en Oude Leestsebaan naar de tegenwoordige deelgemeente Leest. Sindsdien ging de route langs de hele huidige Battelsesteenweg (maar tot 1910 nog Auwegemsteenweg geheten) en Battelbrug via de Leestsesteenweg. Vanuit Leest kon men, en kan men als alternatief, over Tisselt naar Dendermonde en Gent. De moderne Gentsesteenweg werd vanaf de Battelbrug aangelegd onder het Hollands bewind (1815-1830) doch na de bouw van de verhoogde N16 te Battel, kregen de eerste meters een zuiver lokaal belang en de brug een beperkte nieuwe functie als verbinding via een nieuwe baan met het industriepark Mechelen Zuid en deelgemeente Hombeek.

Ooit stond er een Sint-Lambrechtskapel nabij de Olivetenvest, volgens overlevering al sinds de tijd van die heilige. Enkele grote bedrijven waren langs de Battelsesteenweg gevestigd: Bij de Olivetenvest vond de eerste Mechelse stadsgasproductie en -opslag plaats (1841–1908). Vlak achter een hoekhuis met de Polderstraat, eertijds cabaretlokaal Versailles,[1] was de brouwerij (1894) en mouterij (1897) Versailles actief. Lang na de sluiting werd de brouwerij gesloopt en de mouterij herbestemd en als monument beschermd. Iets voor de bocht naar de Battelbrug toe, stond de wolspinnerij en -ververij Le Peigné (1911), welke in 1990 uitbrandde.

Algemeen wordt allicht verondersteld dat alternatieve oude benamingen voor de Adegemstraat en voormalige Adegempoort als Auwegemstraat en -poort, en voor de Battelsesteenweg als Auwegemsteenweg, zouden genoemd zijn naar het gehucht Auwegem dat aan weerszijden van de huidige steenweg nabij de vesten ligt. Doch in de binnenstad blijkt de omgeving tussen Adegemstraat en Hoogstraat ooit Odeghem met een Odeghem Dries geheten[2] - wat meteen de nog gebruikelijke alternatieve benaming Deigem van straat en vroegere poort en kermis voor de geest brengt. De route dateert van voor Mechelen en Dendermonde steden werden en net voorbij deze laatste was het dorp en de vrijheerlijkheid Oudegem op de kruising met de oude baan Aalst - Hulst tot in de 11e eeuw van mogelijk groter belang dan de latere stad. Dit Oudegem, vermoedelijk van Adingahem, was o.a. Odèngem en Auweghem geheten. Zoals gebruikelijk bij benamingen van steenwegen, werd de Auwegemsteenweg evenals ooit de poort en de straat vanaf de Korenmarkt wellicht naar dat Oudegem genoemd en erfde het gebied bezuiden de Dijle en ten westen van de Korenmarkt een naam van die oeroude weg er doorheen. Nadat stadswallen en -grachten de ruimere volle cirkel bepaalden die nog steeds als 'de vesten' gekend is, behield het nog eeuwenlang zeer dunbevolkte en beemdenrijke gehucht daarbuiten de naam.[N 1] De relatief recente huidige Auwegemstraat en Auwegemvaart werden zonder twijfel naar het gehucht genoemd.

Bebouwing, handelszaken en zijstraten[bewerken]

Bezig met het laden van de kaart...

Battelsesteenweg (paars) te Mechelen

Vanaf de kleine ring rond Mechelen ziet men langs de Battelsesteenweg vooral oudere rijwoningen, een Bio Planet supermarkt (waar lang de vloerbekleding- en behangpapierzaak Piessens was) en nauwelijks handelaaars, zoals een bakkerswinkel, een apotheek en een domoticabureel. In de omgeving van een arts- en van een tandartspraktijk wordt de steenweg gedwarst door de Koolstraat en de Polderstraat,[N 2] met een hoekhuis waarachter de oud-mouterij staat, benut door een schietclub en door City Rock, een touwtechnisch bedrijf met aldaar indoor climbing. Aan de overzijde verdween de beenhouwer op de hoek en is er dan een wasserette.[N 3] Net voorbij de Frans Broersstraat is er een uithaalchinees en wat verder een nachtwinkel. Bij het kruispunt NattenhofstraatKarperstraat was decennialang de Volkswagengarage Schippers gevestigd.

Vanaf een zetelfabriekje ietje verderop, komt de rooilijn aan weerszijden verder van de baan en vindt men op de hoek van de Boetestraat de kleuter- en lagere school BSGO ‍'De Spreeuwen'‍ en er tegenover een bloemenzaak. In dit veelal recentelijker bebouwde noordelijk traject zijn de commerciële gebouwen talrijker en ruimer en ook de woningen zijn breder. Men merkt er de enige Skodagarage in Mechelen, een bank- en een accountancykantoor en een Carrefour Market (vroeger Unic).

Bij de Kapelleblokstraat ligt de groothandel in speelgoed Dima (waar men in de jaren 1960-'70 door grote ramen het machinaal vullen van kleine flesjes Coca Cola kon volgen) aan een verhoogd weggetje en verderop treft men de galerij van grafische werken Hangar 311 naast het bedrijf van reklamebelettering XL, de ruitersportartikelenwinkel Horsewhip, een handel in aquariums en siervissen en een verhuurpunt van Europcar in een benzinestation. Op dit stuk van de steenweg zijn ook enkele café's, waaronder Den Eik bij de al minstens sinds de 13e eeuw zo geheten locatie aan de huidige Landweg. Vooraan op die hoek staat het frietkraam ‍'bij An en Stefan'‍. Vrijwel hier tegenover vonden De Outlaws (een beruchte motorclub uit het Mechelse) een onderkomen op het kasteeldomein Beaulieu, ook gekend als ‍'het kasteeltje van Michiels'‍ dat achter een huizenrij heen noordelijk aan het Neerwegpad, oostelijk aan de Dijle en zuidelijk aan de Bethaniënpolder paalt. Waar rechtdoor naar de Dijledijk dat pad aanvangt, maakt het wegdek van de Neerweg een rechte hoek en loopt parallel met de Battelsesteenweg en de Hogeweg tot het ter hoogte van de dorpskern via een rechte hoek naar de Hogeweg voert.

De van aan de Landweg tot aan de Hogeweg kaarsrechte Battelsesteenweg vertoont nagenoeg louter woonhuizen en weinig commerciële panden, zoals op de hoek van de Neerweg, waar een bakkerszaak sinds 2009 in een nieuwbouw het café Battel 'Inn ofte Battelhof verving, wat verder een kapsalon en nog, aan de linkerkant, de door vaklui vanouds gekende klein- en groothandel in elektrisch materieel Piscaer die vanuit de Korte Pennincstraat naar een nieuwbouw ter hoogte van de eertijdse Le Peigné is overgebracht. Daar tegenover is er een Seatgarage en voorbij de overbrugging door de E19, opnieuw links, het 21e-eeuws kantorencomplex Business Park E19. Hierin is ondermeer een filiaal gevestigd van Agfa-Gevaert NV,[3] de specialist in industriële en medische beeldvorming uit Mortsel. Er naast is een Hobbit Hotel.

Vanaf de Hogeweg leidt de tweede straat rechts, de Tolhuisstraat, naar het prachtig gerestaureerd Tolhuis. Van het einde van de Hogeweg kan men via de Zennegatvaart het Zennegat bereiken.

Op de Battelsesteenweg vlak na de draai naar de Battelbrug toe, is er een apotheek van De Lindeboom en ernaast een krantenwinkel. Even voor de brug treft men de broodjeszaak Iris't bezijden een bakkerswinkel.

Galerij[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Hoekhuis Versailles (ID: 1374). De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed. Onroerend Erfgoed (Vlaamse Overheid).
  2. Kaart Mechelen rond de VIIIe eeuw. Mechelen de Heerlijke p. 51. Robert Foncke et al. (1947. Online weergave: Mechelen Blogt 2011)
  3. (en) Agfa-Gevaert NV - Locations. Pharmaceutical Business Review. Nagezien 2014-06-28.

Voetnoten[bewerken]

  1. De akte uit 1260 waarbij het Vrijbroek ingesteld en omschreven werd, vermeldde onder andere 'Oudergem' en 'Der Eycken'.
  2. Op de zuidelijke hoek van de Polderstraat was tot in de tweede helft van de twintigste eeuw het café Taxi, en net voorbij het andere hoekhuis het café ‍'t Spook (tot in de jaren 1963-'66) met daar tegenover een derde café, ‍'bij Cyriel'‍ genoemd (in 1955-'56 gemoderniseerd tot apotheek en inmiddels een wasserette).
  3. Net voorbij de Koolstraat oogde de apotheek De Voorzorg die in 1955-'56 een cafeetje verving, zeer modern met een glasraam vanaf de begane grond en over de volle breedte. Toen de oude apotheker stopte, werd een apotheek van die mutualiteit aan de overzijde vóór de Polderstraat geopend. In het eerdere pand kwam een wassalon met zelfbediening.